Hantvest van Grave Floris.

    Wy Florens Grave van Hollant, van Zeelant, ende Heere van Vrieslandt, maken kondt allen den genen, die desen Brief sullen sien ofte hooren lesen. Dat wy om menighe ghetrouwe diensten, die ons onse ghemeene Huysluyden van Kennemer-lant ende van Kennemer-volgh ghedaen hebben, ende of Godt wil, noch doen sullen, den selven onsen Huysluyden ende allen haren nakomelingen ghegheven hebben, alsulcke vryheydt ende alsulck recht, als in desen Brief gheschreven staet.

De Bailliu sal gheen Keves-kindt zijn.

    Wy sullen hem setten eenen Bailliu, die wy hem met eeren gesetten moghen, ende die gheen Keves-kindt en is.

Van den Graef-dinghe.

    Onse Schout ende die Schepenen sullen bannen 't Graef-dinghe des Manendaeghs, des Dinghsdaeghs ende des Woensdaeghs, nae Sinte Pontiaens daghe tot Haerlem, ofte tot Egmonde, te rechten des Donderdaeghs, des Vrydaeghs ende des Saterdaeghs, na den banne: ende daer sullen wy selve wesen t'antwoorde aldaer te rechtene dien klaget, nae Kennemer-recht ende nae Schependoem.

Van 't wedden der hondert ponden.

    Hier boven wed men hondert pondt ons in Kennemer-landt, ende daer by sullen alle ongewedde boeten quijt zijn.

Van den Verleggen des Graef-dinges.

    Ende ginget alsoo staen, dat wy voornoemde Grave in der voorsproken tijdt, binnen die landen niet en waren, oft mit soo grooten onleede begrepen waren binnen dien lande, dat wy 't Graef-dinge niet houden en mochten, soo mochten wy 't verleggen, binnen dier tijdt ende Vasten-avondt, in eenre weke die open-dagen hadde, oft waer des niet; wy mochten 't verlegghen nae den achtsten dagh na Paesschen, in eene weke van open-daghen, op dat soo komt voor 't Graef-ghedinghe, ende dat te bannen als 't voorschreven is.

Van den Graef-dinghe ende kiesinghe der hondert ponden, of der onghewedde boeten.

    Ende als wy dat Graef-dinghe sullen hebben begonnen, soo moghen wy setten in onser Stadt, eenen vryen Edele man die Ridder is, dat Graef-dinge uyt te dingene: Ende ist dat wy dat Graefdinghe niet uyt en dinghen, tot desen voornoemden dagen, soo sullen wy ten open-daghen nae Pincxter, onse onghewedde boeten die men pleget te houden, in 't -Graef-dinghe inpanden, oft sy verwonnen waren. Voort soo staet die keure aen ons, weder wy hebben willen, die hondert pondt, oft die ongewedde boeten, die in 't Graef-dinghe gehouden zijn, oft daer in gevallen, ist dat wy dingen. Ende kiesen wy die hondert pondt, soo zijn die ongewedde boeten quijt, die men pleeght te houden in 't Graef-dinghe, ende die hondert pondt sal men ons gelden, als mense plach te gelden in 't Graef-dinge.

Van den Huys-hoenre te gelden.

    Voort sal men gelden die huys-hoener, als zede ende gewoonte is.

Verwandelinghe der Asingen in Schepenen.

    Voort dat de Azygen wijsen souden in Kennemer-landt, dat sullen die Schepenen wijsen in alsulcke recht, als 't die Azygen wijsen souden.

Van den beroepe der Schepenen.

    Waert dat yemandt die Schepenen wederseyde, dat sal die Bailliu berechten metten mannen, hebben die Schepenen onrecht, dat sullen sy ghemeenlijck beteren, met thien ponden te boeten, hebet hy onrecht diese wedersegghede, soo is sijne boeten thien ponden.

Dat men lyen oft versaken mach, die schulden daer men om beklaeght wordt.

    Waer een man den anderen beklaghet omme schout, die moet wel lyen alsoo veele, als hy hem bekennet sonder ban ende sonder boeten, van dien anderen doet hy, als dat recht van den lande staet.

Die maniere ende boeten van vechten.

    Voort soo wie by daghe, ofte by nachte misdede in een huys vechtender-handt, hy verbeurde vier-vout die boete, beyde teghens ons, ende jeghens den genen daer hy jegens mis dede.

Hoe de Schout metten Schepenen, eens ghewondens quetsinghe besien sullen.

    Waer dat een man ghewondt worde, oft ghequetset, daer sal die Rechter ende die Gezworen toe-komen, ende die wonde oft die quetsinge besien, en by heuren Rade dat te beschuldigen als 't redelijck is.

Van Huys-brake met haeftigher handt.

    Wie soo huys-brekinghe doet, met haeftiger handt, die verbeurt thien pont, werdt hy verwonnen als recht is.

Van den Doodt-slaghe.

    Soo wie eenen man doodt slaet met haeftiger handt, die sal men onse landt verlegghen, thent hy die man vergeldt, ende onse moede heeft.

Van den Vyanden doot te slaen.

    Es oock yemandt, die sijnen vyandt te vooren gheweest hevet, in eener vryer Taverne slaet, hy gelt die misdaet vier-vout, oft hyne in een ander huys gheslaghen hadde.

Van den vrienden, die boeten.

    Werden oock Vrienden vechtende, in eenre vryer Taverne, die en verbeuren niet meer, dan oft sy op vry veldt vochten.

Van den ghedinghe.

    Alle Jare mach men gedinge dinghen, ende alsoo langhe als de Rechter sitter rechtene, soo en mach hy niemandt beklagen, noch over yemandt rechten sonder klagher.

Hoe den Rechter niemandt panden en mach om onghewedde Boeten in den ghedinghe.

    Ende den Rechter en sal geenen man panden, om onghewedde boeten, die van dien ghedinghe komet, oft roeret, maer men salse verbeyden tot in dat Graef-gedinge toe, ende daer verwinnen als recht is: Ende men en sal niemandt panden van vechtelijck, buyten gedinge, hy en worde nae rechten overwonnen.

Hoe die ghene boet-schuldigh wordt die onrecht schaer hevet, ende niemandt anders.

    Als een Rechter komt met eenen klager, in eenen gemeenen weyde, soo en sal geen man boet-schuldigh werden, dan die man, die onrecht schaer daer hevet.

Van den Seven-tuyghe.

    Als twee mannen twisten omme anevanck van erven, soo mogen seven mannen die naest-leggen, geven dat erve sonder ban, ende sonder boete, den eenen van den tween; ende die dat erve verlieste, die gelt die boete.

Hoe die naeste Vrienden dat erve mogen nemen.

    Daer een man stervet of wijf, des dooden naeste maghen, die rechte erfgenamen zijn, nemen sijn erve sonder ban ende sonder boete, ten waer dat op ons quame te rechte.

't Recht van den Boel-dinghe.

    Ende gheviel een Boel-dinghe van boedele, dat sullen seven die naeste buren geven, sonder ban ende sonder boete, als recht is, ende die dat boedel verliest, die gelt de boeten.

Van den Bottinghe.

    De Kennemaren sullen twee Jaer vry sitten van bottinghe, ende des derden Jaers bottinghe gelden.

Waer ende hoe men den Kennemaren ghebieden mach.

    Niemandt en sal de Kennemeren ghebieden erghent sondert tot 's Gravenheer-vaert, ende die Heer-vaert sal men tot elcker Kercken ontbieden met boden, ofte met brieven, veerthien nachten voor dat sy porren sullen; es dat saken, dat sy varen sullen uytter graeffschap van Hollandt; maer is die Heer-vaert binnen 's lants te doen, soo sullen sy ghereedt wesen, soo sy eerst moghen, soo als 't hem ontboden es.

Van den Schote te gaderen.

    Soo wie onse Schot onthoudt, hy sal 't gelden twee-vout, ende dat schot van elcken ambochte, sullen die Ghezworen van den ambochte gaderen, ende ontfaen, ende onse bode uyt-reycken.

Dat niemandt eenen bede-schuldigen man daghen en mach dan sijn daghelijcksche Rechter.

Ende gheen man die bede-schuldigh is van Kennemer-landt, sal eenen man dagen voor den Bailliu, dan sijn gewaerde Rechter.

Van Boet-schuldigh te werden.

    Es dat saecke dat eenigh bede-schuldigh man, den anderen voor recht aensprake, van tween saken, ofte van drien, oft van meer, ende die gheen die men daer aensprack, antwoordet hy, des eersten punts ben ick onschuldigh, en al des ghy my betyet, al swijght hy der anderen punten stille, daer by en valt hy niet in schade teghens den klagher, noch in boeten teghens den Rechter.

Man mach wel varen woonen, van den eenen ambachte in 't ander.

    Elck man mach wel varen woonen van den eenen Dorpe in 't ander, sonder banne en sonder boete.

Een schotbaer-man Schout moet schot gelden.

    Een Schotbaer-man al wordt hy Schout, daerom em sal hy niet schot-vry blijven.

Van den Erven te ghebruycken.

    Voort elck man mach sijns selfs Erve ghebruycken, in den ban daer 't in leydt, gelijck den anderen buren die 'r in woonen, al woont hy in een ander ambocht.

Hoe dat men den Heymraden niet beroepen en mach.

    Waer die Heymraden, ende die Rechter schouwen op eenen dijck, ende dat sy wijsen by hoeren eede, daer en mach niemant tegen segghen, ende waert dat sy keven onder hen, daer soude men die uytter-Heymraden op ontbieden, dat sy daer op recht souden wijsen.

Een Schotbaer-man vry ghelaten, sal den Buren helpen in haer schot.

    Voort, waer 't dat wy eenen huysman, die schot schoudigh ware, van desen daghe voort schot-vry lieten, dat sal helpen den buren in heur schot, ende sy mogen daer mede rekenen, sonder ban ende sonder boet, ende die wy schot-vry gelaten hebben voor desen daghe, die sal schot-vry blijven.

Van achtinge te nemen van een vonnis, ende dat te moghen ontsegghen.

    Voort, aldaer een rechter een man, een oordeel vraeght, soo mach hy sijne achtinghe wel nemen, rot dien rechter, ende al gaet hy uyt achten, dat hy wel inkomen mach ende dat oordeel ontsegghen, dat hy 's niet schuldigh en is te deylen.

Dat een bede-schuldigh man van leen-goedt schot geldt.

    Al houdet een beede-schuldigh man, sijn goet van yemandt te lene, daer sal hy schot af gelden, sonder van ons.

Die leen-goedt besit, mach vonnisse wijsen.

    Voort, soo mach elck man vonnisse wijsen voor ons ende onsen Bailliu, die onse man is van goede, over eenen bede-schuldigen man, ende anders negeen.

Hoe man een vryen-man winnet ter boeten.

    Die Bailliu, of die Ambachts-Heer, of die Schout en mach geenen vryen man winnen ter boete, ten zy met vryen luyden.

Beyde Schout ende Schepenen moet vry wesen, die over eenen vryen man sullen rechten.

    Die Schout sal wesen vry ende wel-boren, die over eenen vryen man rechten sal, ende so wie wijsen sal over eenen vrye man vonnisse voor den Schout, hy sal wesen vry ende wel-boren.

Hoe men welborenschap betuyghen sal.

    Spreeckt yemandt eenen man ane, omme schot te gelden, die sal sijnen ghetuyghe doen van der swaert zijde, als 't recht is, mocht hy 's oock niet doen, hy soude dat schot gelden metten buren, ten ware dat den Bailliu kennelijck ware, metten goede luyden, dien hy 's betrouwede, dat hy Edel ware, ende alsoo verstorven, dat hy sijn ghetuyghe niet doen en mochte. Oock ist mede besproken in Kennemer-recht, dat elck wel-boren man, die verleent is, van ons van goede, die sal zweeren dat geschreven Recht den Kennemaren vastelijck te houden, ende al dat Kennemer-recht is, is 't gheschreven oft ongheschreven: Waer yemandt oock die niet zweeren wilde, die Ambachts-heer waer, oft die goet van ons hielden, die en sullen die Kennemaren niet te Rechte staen, noch niemandt van sijnen halven, noch egheen man goedt uyt gheven, dat hy van ons te leene houdt, totter tijdt toe dat hy Kennemer-recht ghezworen heeft 

Wie die Schepenen beroepen mach.

    Voort, wat die Schepenen deylen over recht, dat en mach onse Schout niet beroepen; maer de klager ende houder moghen 't beroepen, op haer boete willen zy.

Wanner men niemandt te Hove dagen mach.

    Voort soo en sal niemandt den anderen te Hove dagen, van stucken die den Schout schuldigh is te berechten.

Wat vergaderinghe is, oft niet; ende verbeurnis van dien.

    Een man die vergaderde met sijnen vrienden, alsoo lange als hy niet en vochte met den vergaderden volcke, so en verbeurde hy, noch sijnen vrienden niet. Soo wie dat vermaende sijnen vrienden, met voorrade ende met hen  vijven, oft daer boven sijne vyanden sochte, ende daer mede vochte, dat es vergaderinge ende anders geen, daer af verwonnen wordende als 't recht is, die Aenleyder verbeurde thien pondt, ende die Volghers elck thien Schellinghen hoe veel dater zijn.

Als een Schepen vonnis wijst, ende volligh heeft, daer en mach de Rechter niet teghen seggen.

    Waer dat de Rechter een man een oordeel vraghet, ende die man dat oordeel deylet, en hys'vol volgh heeft, dat en mach die Rechter niet weder segghen.

Van den Huys-hoenre te gelden.

    Van den Huys-hoender te gelden, als 't zede ende ghewoonte is, ende hier boven geschreven staet. Soo is dat recht, wanneer die gemeene Buren, haer vijfdinge volstaen, soo en sullen sy egeene hoenre gelden.

Van den vierde Visch.

    De Kennemaren en sullen egeene vierden vische gelden, op dat Ye, noch op Crommenye, noch in Limmermeer. In anderen wateren, sullen wy onse recht nemen, in sluysen ende anstalen, die onse zijn, in onse vryen - Ambachte, daer wy Schout - Ambachten verleent hebben.

Dat de Schout niemandt onder hem setten mach.

    Die Schout, die verleent is van ons, en mach niemandt onder hen setten: Maer die Ambachts-heeren, die van ons verleent zijn, die mogen eenen Schout onder hem setten, ende onder hem niemant.

Hoe t' oordeelen dat hier niet staet.

    Voort, wat hier niet gheschreven staet, dat salmen rechten ende oordeelen, nae rechte en nae oordeele: Die vryheden ende dit recht dat hier voor geschreven staet, dat hebben wy gegeven den Kennemaren onse luyden, omme menigherhande trouwen dienst, die sy ons ende onsen ouderen dickwillen ghedaen hebben, ende noch doen sullen, behoudelijck onser Graeflijckheden ende ons rechts.

    Hier waren by, onse Edele Luyden ende getrouwen Mannen van onsen lande, Heer Florens, Abt van Egmond, Heer Gijsbrecht, Heer van Amstel, Heer Willem van Egmont, Heer Gerrit van Egmont sijn Soon, Heer Direck van Wassenaer, Heer Bouwen van Naeltwijck, ende Heer Direck van Raephorst Ridder, Symon van Haerlem, Claes Persijn, Philips van Duvenvoorde onze Bailliu van Kennemer-landt, Gerrit van Velsen, ende Heer Gerrit Wouters, ende andere veele goede luyden. Dese letteren waren ghegeven in 't Jaer ons Heeren duysent twee hondert ende een-en-tnegentigh, (1291) des Vrydaeghs nae half Vasten te Aelberts-berge.

_________________________________________________________________________________

© 2000/2004  Dé Wintersteijn, Krommenie/Assendelft

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: Dé Wintersteijn