Hantvest van Hertoginne Jacoba,

Den Kennemaren ende verscheyden Coggen ghegheven.

    Jacoba van Beyeren, by der ghenade Godts, Hertoginne van Cloucester, Gravinne van Henegouwe, van Hollandt ende van Zeelandt. Doen kondt allen luyden:

    Want onse ghemeyne Onderstaen, Buren ende Ghemeente, van onse landen van Kennemer-landt ende Kennemer-gevolge, op dese tijdt tot onser onderdanigheyt ghekomen zijnde, ende in onsen dienste, ende ons ghelooft hebben, met heuren lijven, ende met allen heuren machten, ons by te staen, ende ons onse Landen ende Vaderlijcke erve, die ons een deel Jaren, teghen Godt, recht ende redenen, ontweldight zijn geweest, te helpen inkrijghen, bekrachtighen, ende alles te doen, dat goede ghetrouwe Onderstaen, heuren rechten Heere, oft rechter Landts-vrouwe, schuldigh zijn te doen.

    Soo hebben wy daer op, ende overmidts menighen trouwen dienst wille, die sy onsen Voor-vaderen Graven te Hollandt, saligher ghedachten, in voorleden tijden ghedaen hebben, ons nu jegenwoordigh doen, ende oft God wille, noch doen sullen, als voor gheroert staet.

    Den selven onsen ghemeynen Ondersaten, Buren ende Ghemeynten, die nu zijn ende naemaels wesen sullen. Ghegheven ende geve mit desen Brieve, sulcke puncten van Hantvesten, Privilegien ende Rechten, als hier nae gheschreven staen, dat is te weten:

Een algemeenen Werf:

    Eerst, dat onsen ghemeyne Ondersaten, Buren ende Ghemeynte voorschreven, eenen ghemeynen Werf houden sullen moghen, tot wat tijden, dat sy willen, oft wanneer sy s te doen hebben sullen, met allen den ghenen die sy by hun trecken willen, binnen onsen landen, ende palen van Hollandt geseten, ende met hun wesen, ende in de voorschreven Werve komen willen, ende op dese tijdt, samentlijck over-draghen zijn, in eenen verbande, als Kennemer ende Kennemer-ghevolgh, die Stede van Beverwijck, daer onse lieve Vrouwe ende Moeder an verlijf-tocht is, ende al dat in dier Bailliuschap gheseten is, onse Stede van Alckmaer, met heuren toe-behooren, Onse stede van Edam, metten Zee-vanck ende Geestmer-ambocht, Nyedorper-Cogge, Schager-Cogge, Langhedijcker-Cogge, Koedijcker-Cogge, ende dat Noordt-eynde van Schermer ende Ursem, niet te scheyden van onsen landen van Kennemer-lant voorschreven:

Alsoo sy daer aen ghekomen zijn, sonder eenigh wedersegghen van ons, ofte teghens ons oft onsen Graeflijckhede, ofte onsen naekomelinghen daer aen te verbeuren, in sulcker voegen dattet Noort-eynde van Schermer ende Ursem, anders geenen Bailliu hebben en sullen, dan onsen Bailliu van Kennemer-landt.

Zijn vry van alle misdaden, schulden ende gheloften.

    Voort sullen onsen gemeynen Ondersaten, Buren ende Gemeynte voorschreven, van allen breucken ende misdaden, die sy teghens ons, ende onsen heerlijckheden gebreuckt, ende misdaen mogen hebben, ende oock van alle schulde ende ghelofte, die geschiedt ende ghelooft moghen wesen, tot desen daghe toe, vry ende quijt wesen.

t Meesten deel der volgers, niet volgende, ist verwin te niete.

    Item, als onsen Bailliu van Kennemer-landt, die in der tijt wesen sal, een aensprake doet, aen eenighe van onsen Onderstaen voorschreven, op t ghewin, ende die meere helft van de volghers, niet en volgen, daer sy eenen eedt voor doen willen, nae den Rechte van den lande. Soo sal daer mede dat verwin te niete gaen, ende die betichtighde sal quijt wesen, ende die volghers en sullen daer aen niet verbeuren, teghens ons, noch teghens onse Graeflijckhede.

Hoe men op hooghe ban, ende hooghe boeten, panden sal.

    Item, soo wanneer dat men aldaer panden sal, op hooge ban ende op hooge boete, ende een persoon staen wil voor alle die schulden, daer die hooghe ban ende hooghe boeten, om gepandt worden, daer en sal men niemandt anders om panden.

Inghebroken-dijck legghen Heemraden by heuren eede.

    Voort, waer t dat sy eenighe Dijck hadden, die inbrake, soo sullen die schepenen, van onsen lande aldaer, die Heemraden op dien Dijck zijn, die Dijck moghen leggen, by heuren eede, daer t hun nutte ende oirbaer dunckt te wesen, sonder eenigh verbeurnisse teghens ons, oft onser Graeflijckhede.

Schepenen als Heemraden, verlegghen Sluysen ende Sluys-tochten.

    Item, soo sullen die Schepenen voorschreven, als Heemraden, die Sluysen ende Sluys-tochten, Zijlen ende Inwateringen, moghen verlegghen, tot allen tijden van den Jare, als t hun goet sal duncken, by heuren eede, sonder verbeuren, als t vooren geroert is.

Zijn vry van delven ende graven.

    Item, dat men niemandt gebieden en sal, van onsen Ondersaten voorschreven, te delven noch te graven, in eenighe Heervaerden, die ons of onsen naekomelinghen aen roeren moghen.

Tol ende wissel vry.

    Item, dat onsen voorschreven Ondersaten, van onsen landen van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, noch die ghene die men hen op dese tijdt in verbande ghekomen zijn, gheen Tollen noch Wissel gheven sullen.

Wannerse een Jaer ongemaent sullen blijven.

    Voort, waer dat sake, dat sy eenighen bede schuldigh waren, ons oft onsen Graeflijckheden, ende open Heervaert in onsen lande ware, oft dat die zoute Zee-dijck inghebroken ware: soo souden sy een Jaer nae dien daghe, als dat alsoo gheschiede, van der betalinghe onghemaent blijven.

Wanneer Waegh-gelt vry.

    Item, soo en sullen sy gheen Waegh-gelt geven in eeniger marckten, in onsen landen van heure goeden, die sy niet en doen weghen.

Wie vry van aensprake zy.

    Voort, waer t dat yemandt van onsen Ondersaten voorschreven, eenighe goeden, landen, oft erve ghebruyckt hadden, van den ghenen, die met ons uyt geweest hebben, die sal van dier schulde (ende zy Willem den Bastaert oft yemandt anders betaelt ende ghegeven hebben) tot desen dagh toe quijt wesen, sonder eenighe aensprake, daer af te lijden.

Betalen Sluys-gelt ter Gouda, als van oudts.

    Item, soo en sullen onsen voorschreven Ondersaten, binnen onse Stede vander Gouda, van heuren Sluys-gelde aldaer, niet meer betalen, dan sy van oudts, ende van recht weghen, schuldigh zijn te betalen.

Wie Heervaert varen.

    Voort, soo en sullen, onsen Bailliu, Schouten, Boden, noch Dienaren, gheen Heervaert varen, noch legghen, dan voor eenen man van onser buyr-weghen voorschreven.

Schepenen kiesense, totten Heervaert.

    Item. Soo wanneer wy, oft onsen Graeflijckheydt, eenige Heervaert begheren, die sullen die ghezworen Schepenen aldaer kiesen, sonder yet te verbeuren; maer onsen Schout van onsent wegen, sal t hem voort ghebieden.

Moghen haer ghestolen goedt aenveerden.

    Item, voort waer t dat yemandt van onsen Ondersaten voorschreven, sijn goedt, oft have ghenomen oft ghestolen ware, dat hy dat dan aenvaerden, ende aentasten mach, sonder verbeuren tegens ons, oft onsen Graeflijckhede; uytgheseyt binnen onsen Slote, als hy ghevanghen ware.

Die Steden moet voor uyt, ter Heervaert varen.

    Voort, dat onse Ondersaten voorschreven, Wel-gheboren noch Huysluyden, tot gheenre Heervaert varen en sullen; voore dat wy, of onse naekomelinghen, met onsen Steden uyt Hollandt voor varen.

Den Bailliu is ghehouden, borgh-tochte aen te nemen, voor lijf ende goet.

    Item, dat men niemandt van onsen Ondersaten voorschreven, vangen, noch binden en sal, noch voeren uyt onsen Lande, die borghe te setten heeft; alsoo goet, ende alsoo veel als sijn lijf ende goedt waerdigh zijn, binnen onsen Bailliuschap van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh. Ende ware, dat die vangher, die borgh-tochte niet ontfanghen en woude, dat sy dan dien ghevanghen houden moghen, ende te rechte brengen, tot dien Hove daer sy hooren, sonder verbeuren tegens ons, oft onsen naekomelinghen. Ende waer t oockdat die vanger, oft binder, die borgh-tochte niet ontfanghen en woude, dat ware op sijnen dienste, ende after dien dagh niemandt te rechten, van onser Heerlijckhede weghen.

Oude ende beschadighde Hantvesten te vernieuwen.

    Item, oft sy eenighe Hantvesten hadden, daer ghebreck inne ware, het ware van ouderdom, van quetsinghe, oft ra(s)(f)eringhe, ofte by ander versuymenisse, die sullen wy hem vernieuwen ende verbeteren, buyten heure kosten.

Gheen Heervaert af te koopen.

    Item, soo wanneer onsen Bailliu, die in der tijdt wesen sal, Heervaert ghebiedt: soo sullen die gheboden Mannen varen, ende legghen heuren tijdt, sonder dat af te koopen, teghen den Bailliu, of teghen yemandt anders.

Bailliuwen moghen gheen visiteringhe, noch welkom begheren.

    Item, dat die Bailliuwen, gheen visiteringhe doen en sullen, noch welkom begheeren, als sy eerst Bailliuwen worden, in eenigher landen voorschreven.

Excijs vry.

    Item, dat sy gheen Excijs gheven en sullen, van bier, van broode, noch van genen goeden.

Wat vryheden sy ghebruycken sullen.

    Item, soo sullen onsen Ondersaten voorschreven, in allen puncten hebben ende ghebruycken, alsulcke vryheden, als onse ghemeyne buren van Akersloot ende Uitgeest hebben, ende ghebruycken, sonder argelist.

Vrydom van Schut-geldt.

    Item, soo en sullen sy gheen Schut-gelt gheven tot Sparendam, tot Monicke-dam, noch ter Nyer-sluyse.

    Ende want wy voor ons, ende voor onsen naekomelinghen ghelooft hebben, onsen ghemeynen Ondersaten ende Buren voorschreven, alle dese voorschreven puncten vaste, ende ghestade te houden, ende doen houden, tot eeuwigen daghen, behoudelijck ons altijdt onse hooghe Heerlijckhede, ende eenen yeghelijck sijns rechts. Soo hebben wy des in ghetuygenisse, desen Brief van puncte te puncte doen verschrijven, vernieuwen ende bezeghelen, met onsen zegele, in alre manieren, als hier voor geschreven staet.

    Gegeven in onsen heyr, voor onser Stede van Haerlem, opten elfden dagh in April, in t Jaer ons Heeren duysent vier hondert ses-en-twintigh (1426).

_________________________________________________________________________________

2001  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn