Hantveste gegeven by Hertoge Philips,

    Den ghemenen Kennemaren, doen sy ghelooft hadden die Pontgroote, van elcken huyse te betalen.

    Phillips by der gratie Godts, Hertoghe van Bourgongien, van Lotteringhen, van Brabant ende Limburgh, Grave van Vlaenderen, van Arthoys, van Bourgongien, Palathijn van Henegouwen, van Hollandt, van Zeelandt ende van Namen, Marck-Grave des Heylighen Rijcks, Heere van Vrieslandt, van Salius ende van Mechelen. Allen den ghenen die desen onsen Brieve sullen sien oft hooren: Saluyt.

    Alsoo onse ghemeene Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, mit heuren ondersaten, hulperen ende mede-plegeren, boven alsulcke hulde ende eede, als sy ons ghedaen hadden, rebel ende over-hoorigh geworden waren, teghens ons:

    Ende openbaerlijck toonde heure voorschreven rebelligheydt; sy tot twee reysen, in grooten getale van volck, ende met ghewapender-handt togen, voor onse Stede van Haerlem, in meyninghe, onse voorschreven Stede te winnen, ende die te stellen uyt onsen handen ende onderdanigheydt, indien sy hadden ghemoghen, van der welcker rebelligheydt ende over-hoorigheyt, die voorschreven van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, ende heuren medepleghers, om beternisse te doen, van der selver rebelligheyt; hun gesubmitteert hadden van al, in onsen wille ende ordonnantie.

    Ende op de selve submissie, hadden wy de voorschreven van Kennemerlandt ende Kennemer-volgh, ende heuren mede-pleghers, by onse sententie ende vonnisse verklaert, ende af-ghewijst, alle hare Rechten, Privilegien ende Hantvesten, die sy van onse Voorsaten ende Voor-vaderen verworven ende verkreghen hadden, of hebben, teghens ons verbeurt wesen.

    Daer af sy die Brieven, die sy daer af hadden, ghelevert in onsen handen, die tot noch toe, daer in gheleghen ende gheweest hebben.

    Oock mede hadden wy in onser voorschreven Sententie, aen ons ghehouden ende ghereserveert, dat wy uyt hen allen, mochten kiesen ende nemen thien Persoonen; omme daer mede te doen onsen wille, in heuren lijve, ende goeden.

    Mede, hadden wy tot eeuwigher gedenckenisse, in onser voorschreven Sententie hun overgheseydt, ende gewijst, dat sy ons alle Jaer van elcker Haerstede, daer men vyer ende licht in houdt, betalen souden, opten Jaers-dagh eeuwighlijck durende, vier Grooten, op verbeurnisse van den selven huysen, van den ghenene die daer ghebrekelijck in waren.

    Oock hadden wy, hen gewesen ende gecondemineert in veele andere ouncten ende articulen, ghelijck al beth ende langher verklaert is, in onser voornoemder Sententie. Ghegheven in onser Stede van Amstelredam, in den Jare duysent vier hondert ses-en-twintigh (1426).

    Ende het zy alsoo; dat onse voorschreven ghemeyne Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, ons hebben doen toonen, hoe dat sy onderdanigh wesende, ende volkomende t inhouden, van der selver onser Sententie, betaelt hebben, die gelden, daer in sy gewesen waren, ons te betalen tot eenen-mael, ende voort gheleeft, ende hen-luyden gheregeert ende ghehouden, soo vredelijck en deughdelijck, als sy hebben ghekonnen ende ghemoghen, sonder haer voorschreven Privilegien, ende oock anders, onderdanighlijck volkomen ende onderhouden hebben, alle t inhouden van onse voorschreven Sententie, t welck in t langhe, hen seer swaer ende hart wesen soude te draghen, ende t achter-volghen.

    Ons biddende seer ootmoedelijck, hen hier op te willen gheven, gunnen ende verleenen onse gratie, ende genade; ende hun te vryen ende quijten, van den selven thien Persoonen, ende hun doen weder-geven ende verleenen haer voorschreven Privilegien, Rechten ende Vryheden, ende de selve Privilegien hun te willen confirmeren ende bevestigen, ende oock mede hun te quijten, van de vier Grooten van den Haert-gelden voorschreven.

    Ende daer toe mede, om die welvaert, van onsen ghemeynen Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh voornoemt, ende om hun te onderhouden, in goeder ruste, vrede ende rechte, hunluyden willen van nieuws gonnen, consenteren ende verleenen, sekere puncten ende articulen, hier nae geschreven ende verklaert.

    Soo doen wy te weten, dat wy aenghesien ende gemerckt hebben, t ghene dat voorschreven is, altijdts gheneghen wesende, meer tot ontfermhertigheidt, dan tot strengheydt, ende ter begeerte van den selven onsen ghemeynen Ondersaten, van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, ende oock midts die somma van twintigh duysent Schilden, tot acht-en-twintigh Grooten onser Vlaemscher munte t stuck, of daer boven, die sy-luyden, ende anderen onsen Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, heuren hulperen ende mede-plegeren, ons daer voor betalen sullen, binnen desen Jare, op sekere termijnen, in handen ons Rentmeesters van Kennemerlandt ende Vrieslandt, Aelbrecht van Raephorst, die daer af ghehouden sal wesen, tot onser behoef ontfangh ende uytgheef te maken, ghelijck dat behooren sal. Den selve onsen Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh ghegonnen, ende verleent hebben, gonnen ende verleenen uyt sonderlinghe gratien mit desen onsen Brieve, voor ons ende onsen naekomelinghen, Graven ende Gravinnen van Hollandt, dat alle voorschreven hare Rechten, Wetten, Privilegien ende Hantvesten, de welcke uyt krachte van onse voornoemde Sententie, sy overghelevert hadden in onsen handen, henluyden terstond weder-ghegheven ende gelevert sullen wesen, by den bewaerder van onsen Registeren van Hollandt, dien wy bevelen, ende gebieden by desen onsen Brief, dat alsoo te doen.

    Ende hebben de selve heure Rechten, Wetten, Privilegien ende Hantvesten, in sulcken schijn, als sy ende heuren Ouders, die van onse Voorvaders verkreghen hebben, gheconfirmeert, belieft ende bevestight, confirmeren, believen ende bevestighen, by onser selver gratie, ende gheloven hen, voor ons ende voor onsen naekomelinghen, die te houden ende doen houden, ende daer in te stijven ende te stercken; nae uytwijsinghe der Brieven, die sy daer af hebben. Om van nu voortaen die voorschreven Rechten, Wetten, Privilegien ende Hantvesten te ghebruycken: also vry, als sy deden eer onse voorschreven Sententie ghegheven ende uytgesprocken was.

    Voort, soo hebben wy, den voorschreven van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, quijtende vry-gheschonden, ende schelden quijt, ende vrye, by onsen voornoemden gratie, mit desen selven onsen Brieve: dat kiesen ende nemen, van den thien Persoonen, boven geroert, die wy uyt krachte, van der selver onser Sententie, nemen mochten, ende hier op ghebieden wy, een eeuwigh swijghen onsen Procureur, ende allen anderen wie hy zy.

    Desghelijcks, soo verdraghen wy hen voortaen, tot eeuwighen daghen, ende schelden quijt gheheelijcke, ende al die vier Grooten, die sy ons jaerlijcks schuldigh waren, van den Haert-gelde, van elcken huyse, houdende vyer ende licht, gelijck in onse voorschreven Sententie verklaert is.

    Ende voort hebben wy, de selve onse Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, voor ons ende onsen naekomelingen, Graven ende Gravinnen van Hollandt ghegonnen, verleent ende gheconsenteert, gonnen, verleenen ende consenteren, by onse voorschreven gratie, mit desen onsen Brieve, in punct van eeuwighen Privilegien, die puncten van Privilegien, Rechten, ende Hantvesten, als hier naer volghen.

 Wat Schout ende Schepenen beschouwen moghen.

    In den eersten, dat onsen Schout ende Schepenen, van onsen Dorpen van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, mitten genen, die sy daertoe nemen sullen, ende anders niemant, keuren ende schouwen sullen moghen, elck in sijnen ban, allen Sluysen, Sluys-tochten, Wateringhen, Dijcken, Dammen, Innewegen ende Uitweghen, tot oirbaer ons landts, ghelijck dat van oudts ghewoonlijck is, ende men doet in anderen plaetsen, heure naeburen, sonder onsen Bailliu van Kennemer-landt, hen des eenighsins t onderwinden.

 Schepenen moghen in absentie van de Schout, vrede maken.

    Item, dat onsen voorschreven Schepenen binnen haren Ban, vrede sullen moghen legghen ende maecken, tusschen partyen gheschille hebbende, in absentie van onsen Schouten: ghelijck de selve Schouten, dat ghewoonlijck zijn te doen, op dat te bet alle twist neder-geleydt zy.

 Drenckelinghen uytten water te moghen trecken.

    Item, ende oft ghebeurde, dat eenigh mensche, in t water viele, waer t jonck oft oudt, dat een yeghelijck dien mensche uyt sal mogen trecken, alsoo langhe als hy lijf in heeft, ende desghelijcks waer hy doodt, oft verdroncken, soo sal men hem uyt den water mogen trecken, sonder verbeuren, behoudelijck, dat men den voorschreven verdroncken, ende dooden mensche, toonen sal eerst onsen Bailliu, oft sijnen Stede-houder, oft in sijn absentie, den Schout om te beschouwen, den voorschreven dooden, eer men hem begraven sal, ende daer naer, binnen eenen natuurlijcken daghe, daer mede gedaen te worden, t gheen dat van redenen weghen, behooren sal.

 Van Panden.

    Item, dat men niemandt in onsen Dorpen panden sal, op hooge ban ende op hooge boete, dan alleen van onsen renten, beden, schulden, oft boeten, die gewesen oft geconsenteert zijn, t onsen profijte.

 Schepenen kiesen jaerlijcks Kerckmeesteres.

    Item, dat onse oude Schepenen, elck in heuren Ban kiesen sullen, alle Jaer Kerckmeesters, de welcke schuldigh sullen wesen rekeninghe te doen, naer ouder ghewoonte, alsoo dat behooren sal, behoudelijck, dat sy selve, gheen Kerckmeesters wesen en sullen.

 Die Bailliu mach gheen kerve gheven.

    Item, dat onse Bailliu niemandt gheen kerven en sal geven, van vrede brake, of andere quade, onredelijcke ende oneerlijcke saken, behoudelijck, in andere saken die oude Rechten.

 Den Bailliu, sal men gheen visitatie gheven.

    Item, dat die Brieven ende Mandamenten, by den welcken van onsen weghen verboden is, dat men onsen Bailliu van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh gheen visitatie, oft andere heusheyt geven en souden, onderhouden ende volkomen sullen wesen, naer inhoudt der selver onser Brieven ende Mandamenten.

 Wanneer Schepenen over welboren luyden, vonnissen wijsen moghen.

    Item, wanneer een welboren man voor Schout ende Schepenen, in onsen voorschreven lande, van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh aenghesprocken wordt; hoewel dat hy welboren is, indien hy hem verschijnt voor t Gherechte, ende hy hem niet en behelpt, met sijn welborenschap, in sijn verweeren declinerende, dat dan die Schepenen over hem sullen moghen wijsen, sonder ban ende sonder boete te verbeuren, ende dit punct willen wy eens binnen desen Jare, eer men dat sal moghen ghebruycken, gekondight hebben in allen onsen Kercken van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, op dat elck daer op voorsien wesen moghe.

Van den Seven-tuyghe, ende vrede der onschuldighe Magen.

    Item, dat onse voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, mede ghebruycken sullen, sulcke nieuwe Hantvesten ende Privilegien, als wy ghegheven ende ghegonnen hebben, onsen ghemeynen lande van Hollandt ende Vrieslandt, roerende van den Seven-tuyghe, ende van die vrede van den onschuldighen Magen, naer inhoudt der selver Hantvesten.

 Waer men Vyerschaer sitten sal.

    Item, dat onse Ambochts-heeren, noch gheen van heuren Officieren ende Dienaren, geseten in onsen voorschreven lande van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, geen Vyerscharen en sullen mogen sitten, van eenige breucken, dan opten Dinghstal van den Dorpe, daer die breucke gheschiedt sal wesen, indien dat men daer van oudts ghewoonlijck is, Vyerschaer te houden, ende sullen dat ghebruycken, ghelijck sy daden, eer die voorschreven Ambochts-heeren verkreghen, die voorschreven Heerlijckheden van ons, oft van onsen Voor-vaderen.

 Gansen en Honden te moghen houden.

    Item, dat onse Bailliu geen verbodt doen en sal, aen onsen voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, te houden Gansen ende Honden, ten zy by brieven ende bevelen van ons, oft van onsen Stede-houder, ende Rade van Hollandt in der tijdt wesende.

 Die Bailliu is schuldigh recht te doen, naer inhoudt der Privilegien, ende mach een Stede-houder setten.

    Item, dat onse Bailliu van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, schuldigh sal wesen, elcken recht ende vonnisse te doen, naer uytwijsinghe der Privilegien van onsen voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh. Ende en sal hem onsen voorschreven Bailliu, des niet onschuldighen mogen, onder t dexel van sijnen noodtsaken: want indien hem noodtsaken over quamen, soo sal hy mogen ende schuldigh wesen eenen Stedehouder te stellen, die hem ghelieven sal, nut ende oirbaer daer toe wesende, om in sijnder absentie ter Vyerschaer te sitten: ende daer eenen yeghelijcken recht, ende vonnisse te doen, sonder onschuldt, naer inhoudt heurer Privilegien ende Hantvesten voorschreven: niet teghenstaende, dat hier te vooren nae inhoudt der selver Privilegien, die voornoemde Bailliu, gheen Stede-houder setten en mochte.

     Alle breucken tot thien pondt, binnen s Jaers aen te spreken.

    Item, dat alle breucken, draghende tot thien ponden, ende daer beneden, onse Bailliu aensprecken sal mit rechte, binnen s Jaers; nae dat die voorschreven breucke gheschiedt sal wesen, oft die betichtighde, sal daer af quijt wesen. Maer allen anderen breucken ende misdaden, sal onse voorschreven Bailliu aensprecken, mit rechte, als t hem ghelieven sal, ende alsoo hy dat gewoonlijck heeft te doen, nae inhoudt dier Hantvesten, van onse voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt.

 Gheen Pacht-hoenderen te gheven, dan in den Schrickel-jaer.

    Item, dat onse voorschreven Bailliu van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, niet en sal mogen bedwingen, onse voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, te pachten haer schot-ponden, noch te nemen sijne hoenderen, ten zy in den Schrickel-jaren, ende als dan so sullen sy gehouden wesen, te betalen sijne Hoenderen.

 Die Kennemaren moghen van der Graeflijckheyt niet verscheyden worden, in heel noch in deel.

    Ende voort, soo hebben ons, onse voorschreven Onderstaen, van onsen Dorpen ende Heerlijckheden van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, te kennem doen gheven, dat sy beducht zijn, dat wy in toe-komende tijden, onse voorschreven Heerlijckheden ende Dorpen, yemande souden willen over-gheven, verkoopen, oft versetten, ons biddende, dat wy hen versekeren willen, dat wy t niet doen en sullen.

    Soo ist, dat wy ghenegen wesende, ter goeder begeerte, van onse voorsz ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, uyt onse voorsz gratie, den selven gelooft hebben, ende gelooven mit desen onsen Brieve, voor ons ende onsen nakomelingen, Graven ende Gravinnen van Hollandt: dat wy van nu voortaen, onse Heerlijckheden ende Dorpen van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, in geenrehande manieren, in hoogen, noch in lagen wech-gheven, verkoopen, versetten, noch vervreemden en sullen, in heel, noch in deel, in leen, noch in eygen, in wat mate dat het wesen mach: daer by dat onse voorsz Ondersaten, by anders niemande, dan by ons ende onsen nakomelingen, ende van onsen wegen geregeert ende berecht sullen woorde; maer sullen tot eeuwigen dagen in hoogen ende in lagen, en mit al dat daer toe behoort, blijven sonder eenigh middel, aen ons ende aen onsen naekomelinghen, Graven ende Gravinnen van Hollandt, soo als sy nu zijn.

    Ende al waer t dat wy, oft onsen nakomelinghen, tot eeniger tijdt, by inadvertentie, oft anders yet deden, contrarie van onse voorschreven belofte. Soo hebben wy gheconsenteert, ende consenteren midts desen onsen Brieve, allen onsen Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, in der tijt wesende, dat sy ons, noch onsen naekomelinghen brieven, noch wille, indien niet en obedieren, maer hun houden aen dat voorschreven staet.

    Ende is onse gheliefte ende wille, ende ordonneren dat onse Sententie boven gheroert, zy ende blijve, in allen anderen saken, niet gespecificeert, noch verklaert hier boven, in haer macht, kracht ende waerde.

 Moghen Harnes ende Wapen ghebruycken.

    Ende hoewel wy, by der selver Sententie, geordonneert hebben, dat onse voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, gheen weerachtighe Harnes ende Wapenen, houden en moghen in heuren huysen. Des niet teghenstaende, wy hebben hen ghegonnen ende gheconsenteert, gonnen ende consenteren, mit desen onsen Brieve, dat sy voortaen sullen moghen hebben ende behouden, in heuren huysen, Harnes ende weerachtighe Wapenen, ende die sullen sy ghebruycken, ghelijck dat doen, andere van onse Ondersaten van Hollandt ende Vrieslandt, by hun gheseten.

    Ontbieden daerom, ende bevelen onsen Stedehouder generael van Hollandt, luyden van onsen Rade in den Haghe, onsen Bailliu ende Rentmeester van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, ende allen anderen onsen Rechteren, Officieren, Dienaren ende Ondersaten, ende elcks van hun bysonder, die nu zijn, oft naemaels wesen sullen, ende die t aengaen mach, dat sy onse voorschreven Ondersaten van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, doen ende laten gebruycken, volkomentlijck, rustelijck, vredelijck ende eeuwighlijck, van desen onsen Brieve, van quijtscheldinghe ende vergiffenisse, ende van allen den puncten ende articulen, die daer inne begrepen staen, sonder hun oft heuren erven ende nakomelinghen, dare inne te doen, oft laten gheschieden, eenigh krot, hinder oft moeyenisse ter contrarie, want het onsen wille is, dattet alsoo gheschiede, niet jeghenstaende onse voorschreven Sententie, oft andere Brieven van mandamenten ghegheven, of te gheven, ter contrarie van desen, behoudelijck in al onse hoogheydt, heerlijckheydt ende recht, ende onsen voorschreven Ondesaten heur recht.

    In oirconde van desen, hebben wy onsen zeghele hier aen doen hanghen. Ghegheven in onsen Hove in den Haghe, opten twaelfden dagh van Maerte, in t Jaer ons Heeren duysent vier hondert vijf-ende-vijftigh (1455), nae den loope van onsen Hove, aldus gheteyckent: by mijn Heere den Hertoge, Gijsbrecht Pijn.

_________________________________________________________________________________

2001  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn