Ordonnantie van de Wees-kamer van Oost-zanen.

    De Ridderschap, Edelen ende Steden van Hollandt ende West-Vrieslandt, representerende de Staten van den selven lande; Doen te weten: Dat wy by advijs ende goetduncken van onsen Gecommitteerde Raden, op t versoeck ende aenhouden van Burgermeesteren, Schepenen ende Vroedtschappen van den Dorpe Oost-zanen, gheleghen in den Bailliuschappe van Kennemer-landt, om geoctroyeert te wesen, te mogen erigeeren eenen Wees-kamer, sulcx ende in voeghem, als by Ons met voorgaende advijs van den Hove Provinciael van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslandt, den naest-lesten Augusti, anno vijfthien hondert negen-ende-tnegentigh (1599), van Aelsmeer gheleghen onder den selven Bailliuschap gheaccordeert is gheweest, wy tot goede beleydinghe, regeeringhe ende administratie van de goedren der Wees-kinderen tot Oost-zanen, ten versoecke voorschreven, ende met advijse als boven gheordineert ende gestatueert hebben, ordonneren ende statueren by desen, dat voor ordonnantie van de Wees-kamer binnen Oost-zanen voornoemt, onderhouden ende achtervolght sullen worden de naer-volghende poincten, ende dit in allen saken, die voor datum van desen, niet en zijn in Rechte twistigh ghemaeckt, ratificerende ende approberende mede alle t ghene conform de naervolgende poincten in Wees-kinderen saken ter voorsz Wees-kamer tot desen daghe toe is ghedaen.

I.

    In den eersten, sullen Schepenen van t voorsz Dorp, als in hun bedrijf Opper-vooghden van allen Weesen, van nu voortaen, jaerlijcks opten goeden Vrijdagh kiesen ende ordonneren, drie bedaeghde goede Mannen, uyt den rijckdom van t voorsz Dorp, elcks ten minsten oudt twee-ende-dertigh Jaren, die t Officie van t Wees-meesterschap aldaer, totten goeden Vrijdagh bedienen, ende den behoorlijcken eedt in handen van den Schout doen sullen, van hen selven daer inne te quijten naer vermoghen der Keuren: des en sel niemandt mette voorschreven dienste langher beswaert moghen wesen, als den tijdt van twee achter-volghende Jaren, noch en sal ghedurende den tijdt sijnes dienst, met ghene andere Officie ofte dienste belast werden.

II.

    De Wees-meesteren sullen te veerthien daghen vergaderen in t Recht-huys, omme alsdan op alle saken den Weesen aengaende, te disponeren, ende daer inne te voorsien sulcks ten meesten nut ende oorbaer van de selve sal bevonden werden te behooren, des sullen Schepenen, den selven Wees-meesteren, op hun versoeck, in alle saken hun Officie aengaende, oock helpen raden, ende tot s Dorps kosten teghens alle overhoorigheyt voorstaen, midtsgaders oock eenighe uytten haren deputeren, die den plaetse van den Siecken ofte Absenten soo langhe bewaren, tot dat het Collegie van Wees-meesteren, weder vol is.

III.

    Alle kinderen Vaderloos oft Moederloos, ende beneden haer vijf-ende-twintigh Jaren zijnde, werden hier Weesen ghenoemt, dieso lange oock onder de Wees-kamer ende hare Voogden blijven sullen, tot dat se volle vijf-ende-twintigh Jaren oudt, oft getrouwt zijnde, waer naer sy hun eygen Vooght sullen wesen, ende hare goederen roerende ende onroerende, selfs moghen administreren, soo in t koopen ende verkoopen, als anderes.

IV.

    Van ghelijcken sullen voor Weesen gherekent worden, alle dulle ofte uytsinnige Persoonen, midtsgaders oock die by den Hove van Hollandt, oft den Bailliu ende Mannen van Kennemer-landt, wettelijck met kennisse van saken, omme heur-luyder prodigaliteyt, oft andere ghebreken in vooghdy ghestelt zijn, oft sullen moghen worden, ghedurende soo langhe tot dat de voorsz gebreken cesseren, ende sy-luyden gherehabiliteert sullen wesen.

V.

    Alle d originele Brieven, den Weesen toe-komende, sullen ter Wees-kamer beneffens de bewijsinghe ghelevert, gheregistreert ende bewaert moeten worden, ende sullen Wees-meesteren met oock heuren Clercq, der Weesen saken secreet houden, ende niemandt eenige Brieven ofte Copien van dien, noch oock eenige Extracten van t Wees-boeck volghen laten dan die Wees-meesteren verstaen, dat sulcks aengaet, ende niet gheweygert behoort te worden, midts dat die ghenen die eenighe Brieven licht, daer van oock sal gheven behoorlijcke recepisse.

VI.

    Die langhst-levende Vader ofte Moeder, Stief-vader ofte Stief-moeder, sal ghehouden wesen den Kinderen van de overleden, ten overstaen van Vrienden ende Maghen van den verstorven zijde, oft daer dies ontbrake, van een wettigh Vooght, by Wees-meesteren daer toe te ordonneren pertinente bewijsinge, ende verklaringe van hare goeden ter Wees-boecke te doen, binnen ses weken, ten ware daer eenighe excusen van heete sieckte, ofte anders waren, op peyne van twee-ende-veertigh stuyvers, ende voorts soo menighe twee-ende-veertigh stuyvers, als hy t over de ses weken laet staen, midts dat dies onvermindert by merckelijcke ongehoorsaemheydt Wees-meesteren den wederspannighen den Schout overleveren sullen moghen, omme daer toe promptelijcken bedwonghen te werden by gijselinghe, ende de vordere middelen by de nieuwe ordonnantien der Heeren Staten opte executie van een feyt breeder aenghewesen.

VII.

    De selve langhst-levende, hem binnen den voorsz ghepresigeerden tijdt, ten tweeden houwelijck wilde begheven, sal de Weesen in forma als boven moeten bewijsen, voor ende al eer hy in t selfde tweede houwelijck sal mogen treden, op peynen als vooren. Ende waer t sake dat hy quame te sterven sonder den kinderen bewesen te hebben, soo sullen de twee oudste, naeste, ende bequaemste Vrienden, als eene van s Vaders, ende eene van s Moeders zijde, de bewijsinge van der kinderen goeden ter Wees-kamer doen, binnen ghelijcken tijdt, ende op ghelijcke boeten als vooren: maer indien voor t af-sterven van de langhst-levende, de kinderen van de eene zijde bewesen waren, sullen twee de oudste, naeste ende bequaemste Vrienden van den selven langhst-levende t bewijs alsdan van de selve zijde doen, in forma, ende op de boeten vooren verhaelt.

VIII.

    Indien De Weesen ter Wees-boecke staende, naderhandt noch eenighe goeden verstorven oft aenquamen, sullen de Vooghden ghehouden zijn, de selve goeden mede ter Kamere over te brenghen, ende op t voorgaende bewijs te verhoogen, in forma ende opte constraincte als vooren.

IX.

    De overleden Vader, Moeder, oft andere, van de welcke de Weesen eenige goederen op komen, by testamente, oft andere dispositien, yet nopende de opsichte, regeeringe ende administratie der Weesen, oft haerder goederen ghedisponeert hebbende, t zy met uytslage van den Wees-kamer, oft anders, sal t selve mede binnen de ses weken by de langhst-levende Vader, oft Moeder, oft anderen, die de bewijsinge souden begeeren te doen, den Wees-meesteren aengedient, ende Copie auctentijck, van de selve dispositie gelevert moeten werden, op ghelijcke peynen als vooren. Ende sullen de Wees-meesteren de selve dispositien haer effect, volghende des Overledens uytterste wille, laten forceren, in de goederen van den Disponent, ten ware hem-luyden dochte de gheleghentheydt der saken, ende qualiteyt der Persoonen yet meer oft anders te vereysschen, t welck staen sal tot discretie van Wees-meesters.

X.

    Soo wanner, nopende de regeeringhe ende administratie der Weesen, oft hare goederen, by den Overledens niet en is voorsien, daer sullen twee de oudtse ende naeste van des Overledens zijde die rechte Bloet-vooghden zijn, ende by faute van vrienden ende Maghen, ende soo verre de selve eenighe wettighe excuse hebben, soo sullen de Wees-meesteren twee ghequalificeerde Persoonen uytte ghebuurte, ofte van goede kennisse van der Wesen ouders, totte vooghdye verkiesen, ende committeren moghen, welverstaende niettemin dat de vooghdye eerst komen sal op den Vader, oft Moeder, Groot-vader, oft Groot-moeder, ende dat de Moeder oft Groot-moeder komende te verhouwelijcken, de naeste vrienden van des Overleden zijde op hun plaetse in de vooghdye succederen sullen.

XI.

    Alle Vooghden soo wel die by Testamente ghestelt, als oock die ghestorven, oft by Wees-meesteren gheordonneert zijn, sullen ghehouden wesen hare op-gheleyde vooghdye te aenvaerden, ten ware sy hun met Rechte wisten te excuseren, t welck sy ghehouden sullen zijn te doen voor Wees-meesteren, binnen veerthien dagen, naer dat sy de kennisse daer van sullen hebben ghekreghen, omme daer op by de selve Wees-meesteren op t spoedighste ghedisponeert te worden naer behoren, ende sullen Wees-meesteren, in Cas van Appellatie ende provocatie, dies niet tegenstaende by provisie, ander Vooghden moghen stellen, tot laste ende pericule van de onwillighen, soo verre hun excusen, oft Provocatie uytterlijck bevonden wordt, niet wettigh te zijn.

XII.

    Die hem sonder excusen, oft boven eenighe appoinctementen in krachte van t ghewijsde dinck onwilligh maken, ende in ghebreke blijven, die vooghdye aen te vaerden, ende te bedienen, sullen verbeuren soo menighe weke, als hare onwilligheydt duurt, soo menighe twee-ende-veertigh stuyvers, midts dat dies onvermindert by merckelijcke wederspannigheyt, die onwillighen by Wees-meesteren den Schout van Oost-zanen overgelevert sullen mogen werden, ten sijne als in t selvende articule.

XIII.

    Alle die ghene die vooghdye van Weesen hebben, sullen gehouden wesen in handen van Wees-meesteren eedt te doen, omme den Persoon ende goederen hem betrout, getrouwelijck te bewaren ende regeeren, ghelijck sy-luyden ghehouden sullen wesen eens des Jaers tot believen van Wees-meesteren ter Kamere, in t by-wesen van de Kinderen, naeste Vrienden, soo wel van s Moeders als Vaders zijde, (soo men die naeste ghekrijgen kan) rekeninghe, bewijs ende reliqua te doen, van hare handelinghe ende administratie, ende soo verre de selve Vooghden van Wees-meesteren weghen daer toe vermaent oft gheciteert zijnde, ter gheprefigeerden tijdt, niet en compareerden, sullen t elcken reyse dat sy in ghebreke blijven, ende niet en compareren, verbeuren twee-ende-veertigh stuyvers, ende dies onvermindert by merckelijcke overhoorigheydt, staen tot vordere constraincte van t voorsz sevende artijckel.

XIV.

    De Wees-meesteren en sullen gheen leges ghenieten, van eenige bewijsinghe ofte uytsettinghe van penninghen, noch oock van eenighe rekeninghen te stuyten, oft eenighe andere saecken hun Officie aengaende, maer sullen alles ter liefde, nochtans sonder hare schaden, bedienen, onvermindert den Clercq die sy ghebruycken sijn behoorlijck salaris, tot discretie van Wees-meesteren.

XV.

    Waer t dat soo de langhst-levende Vader oft Moeder, in de bewijsinghe sijner oft haerder Kinderen belooft hebbende, de selve voort jaerlijcks inkomen (onvermindert t capitael goet) groot te maken, ende tot heure mondighe Jaren t onderhouden, daer naer quame te overlijden, al eer de voorsz beloften voldaen waren. In sulcken gevalle, sal den nae-gelaten boedel van de voorsz langhst-levende, van de selve beloften ontslaghen zijn, midts by de voorsz Kinderen hare bewesen capitael ontfanghende, ten ware in de bewijsinghe ter contrarie ware bevoorwaert.

XVI.

    Oock by soo verre de Wees-kinderen by den ghenen, diese aengenomen hebben groot te maken, oft daerse voor eenen tijt by besteedt zijn, niet onderhouden, ghestiert ende gheleert en worden, als t wel behoorlijck is, soo sal men de selve Kinderen met raedt ende advijse van Wees-meesteren elders mogen besteden, tot koste ende laste van den genen die in t onderhouden verbonden zijn, de welcke daer voor sullen moghen werden aenghesproken ende ghe-executeert.

XVII.

    Soo wie eenighe penninghen van Weesen op renten onderhoudt, ofte neemt (t welck buyten advijs ende consent van Wees-meesteren niet en sal moghen gheschieden) die sal daer van renten gheven teghens den penningh sesthien, vry gelt sonder eenighe kortinge ter werelt, niet teghenstaende eenighe Placcaten ofte Ordonnantien, oock niet eenigh clausulen derogatoir ter contrarien disponerende, midts daer vooren oock by ende beneffens den principalen Debiteur ghestelt sullen worden twee suss(ff)isante borghen, hebbende binnen den bedrijve van Oost-zanen, leggende erve, t welck sy daer vooren boven t generael verbandt haerder Persoonen ende goederen, mede specialijck sullen verbinden met renunciatie der Beneficien Ordinis divifionis & excussionis, disponerende respectivelijck, dat men den Borghen niet en mach aenspreken, in Recht roepen, noch executeren voor ende al eer de principael Schuldenaer, ende sijne goeden ten vollen ghe-executeert ende ghediscusseert zijn, midtsgaders dat men ghehouden is der schulden over den Borgen te plissen, als sy alle gelijck solvent zijn.

XVIII.

    De Wees-kinderen tot hare mondighe Jaren, oft houwelijcken staet ghekomen zijnde, sullen haer-luyder penninghen alsdan ten langhsten binnen s Jaers den Debiteurs ende Borghen opseggen moeten, omme binnen ses weken nae de opsegginghe gelost te worden, ende sal ghelijcke opsegginghe ter instantie der Vooghden oock ghedurende der Weesen onmondigheydt moghen gheschieden, met advijs ende consent van Wees-meesteren.

XIX.

    De ses weken omme wesende, sullen die voorsz Debiteurs ende hare Borghen ghehouden wesen het Capitael mette onbetaelde verloopen van dien, naer advenant den tijdt op te brengen, op pene, dat teghens yeghelijck van hun in t gheheel geprocedeert, ende de hypoteken daer vooren ghe-executeert sullen mogen werden, midts d eene betalende d ander ghevrijdt sal wesen, ende midts dat de Borghen, ofte een van beyden voor den principael betalende, t Recht der Weesen mede directelijck sullen over hebben, teghens den principale ende mede-borge.

XX.

    Des sullen den Debiteurs, eenighe penningen op renten hebbende, de lossinghe oock niet moghen doen, dan midts ter Wees-kamer van gelijcke ses weken te vooren opsegginge doende, op dat de hooftsomme niet ledigh gehouden werde, maer in tijts weder ten profijte ende meeste versekertheyt der Weesen beleyt souden mogen werden.

XXI.

    De constitutien der renten, oft anderen verbanden voor Wees-meesteren, ten behoeve van eenighe Weesen ghedaen, sullen van gelijcke kracht zijn, ende ghehouden werden, als oftse voor Schout ende Schepenen van Oost-zanen geschiedt waren, ende sulcks oock voorganck ghenieten voor jongher verbanden.

XXII.

    Ghene Vooghden ofte Administrateurs, en sullen der Weesen goederen verkoopen, oft andersins vervreemden, dan met kennisse van Wees-meesteren, ende om wettighe redenen in Rechte ghefundeert, ghelijck sy oock ghene Processen, ofte Recht-vorderinghen en sullen mogen aennemen, ofte sustineren dan met advijs ende concent van Wees-meesteren, uytghesondert het ordinaris vervolgh van renten, pachten, huyren ende bekende schulden, op pene van nulliteyt, ende van selfs de kosten ende schaden te moeten draghen.

XXIII.

    Alle contracten ofte verbanden aenghegaen by Weesen, oft anderen onder de Wees-kamer staende, sonder authoriteyt van Wees-meesteren ende hare Vooghden, sullen wesen ende ghehouden werden nul ende van onwaerden, noch en sal gene prescriptie teghens hen-luyden plaetse hebben, soo langhe sy van de Wees-kamer ende uytte voogdye door t houwelijck, mondighe Jaren, oft anders niet ontslaghen en zijn.

XXIV.

    Wees-meesteren sullen macht ende authoriteyt hebben, omme van de gheschillen voor hen-luyden uytstaende, eedt te nemen, tuyghen te hooren, ende appoinctement te gheven. Ende soo verre d een oft d ander van partyen hen by t appoinctement van Wees-meesteren beswaert vondt, sal de selve sake vermoghen binnen twintigh dagen te betrecken voor Schout ende Schepenen, oft by faulte van dien, sal t selve appoinctement sijn voortganck hebben, ende by den Gherechte van Oost-zanen ghe-executeert worden, als oft by den Gherechte selfs ghewesen ware, des indien het betrocken appoinctement van Wees-meesteren, by vonnisse van Schepenen van Oost-zanen werde geconfirmeert, oft dat die betrecker het vonnisse aldaer werde verlore, soo sal de selve weder verbeuren twee-en-veertigh stuyvers.

XXV.

    Alle de boeten uyt eenighe saken boven vermelt, komende te vervallen, sullen gaen ende komen voor d eene helft, ten behoeve van den Schout van t voorsz Dorp, ende d ander helft van den Armen. Ontbieden ende bevelen daeromme, den Stadthouder, President, ende Raden van den Hooghen ende Provincialen Raden van de voorsz Landen, den Schout ende Gherechte van Oost-zanen, ende allen onsen Officieren ende Justicieren, ende allen anderen, die desen aengaen sal, hen nae den inhouden van desen te reguleren, doende cesseren alle verhinderinghen ter contrarie.

    Ghegheven in den Haghe, onder t groote Zeghel van den Heeren Staten hier aen ghehangen, den derthiende Januarij anno sesthien hondert ende vier (1604): Ende was betekent I. van Oldenbarnevelt. Lagher stondt gheschreven, Ter Ordonnantie van den Staten & c.

_________________________________________________________________________________

2000  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn