Ordonnantie ende Statuten van de Wees-kamer binnen Aelsmeer.

    De Ridderschap, Edelen ende Steden van Hollandt ende West-Vrieslandt, representerende de Staten van de selven Landen; Doen te weten: Dat wy ten versoecke van Schout ende Schepenen van Aelsmeer, resorterende onder t Bailliuschap van Kennemer-landt, naer voorgaend advijs d eerste ende andere Raden van den Hove Provinciael van Hollandt, tot goede beleydinghe, regeeringe ende administratie van de goederen der Wees-kinderen tot Aelsmeer, gheordonneert ende ghestatueert hebben, ordonneren ende statueren mits desen, dat voor ordonnantie van de Wees-kamer binnen Aelsmeer voornoemt, onderhouden ende achtervolght sullen werden de naer-volghende poincten, ende dit in alle saken, die voor datum van desen, niet en zijn in Rechte twistigh ghemaeckt, ratificerende ende approberende alle t ghene conform de naervolgende poincten, in Wees-kinderen sake ter voorsz Wees-kamer tot desen daghe toe is ghedaen.

I.

    In den eersten, sullen Schepenen van t voorsz Dorp, als in hun bedrijf Opper-vooghden van allen Weesen, van nu voortaen, jaerlijcks op den goeden Vrijdagh kiesen ende ordonneren, drie bedaeghde goede Mannen, uyt den rijckdom van t voorsz Dorp, elcks ten minsten oudt twee-ende-dertigh Jaren, die t officie van t Wees-meesterschap aldaer, totte navolghende goede Vrijdagh bedienen, ende den behoorlijcken eedt in handen van den Schout, doen sullen, van hen selven daer inne te quijten naer vermoghen der Keuren, des en sal niemandt mette voorsz dienste langher beswaert moghen werden, als den tijdt van twee achter-volghende Jaren; ende noch en sal ghedurende den tijdt sijnes dienst, met gheen andere Officie ofte dienste belast werden.

II.

    De Wees-meesteren sullen te veerthien daghen vergaderen in t Recht-huys, omme op alle saken den Weesen aengaende, te disponeren, ende daer inne te voorsien sulcks ten meesten nut ende oorbaer van de selve, sal bevonden werden te behooren. Des sullen Schepenen, den selven Wees-meesters, op hun versoeck, in alle saken hun Officie aengaende, oock helpen raden, ende tot Dorps kosten teghens alle overhoorigheyt voorstaen; midtsgaders oock eenighe uytten haren deputeren, die de plaetse van den siecken, ofte absenten soo langhe bewaren, tot dattet het Collegie van Wees-meesteren, weder vol is.

III.

    Alle kinderen Vaderloos oft Moederloos, ende beneden haer vijf-ende-twintigh Jaren zijnde, werden hier Weesen ghenaemt, die soo lange oock onder de Wees-kamer ende hare Voogden blijven sullen, tot dat se volle vijf-ende-twintigh Jaren oudt, oft gehouwet zijnde, waer naer sy hun eygen vooght sullen wesen, ende hare goederen roerende ende onroerende, selfs moghen administreren, soo in t koopen ende verkoopen, als anders.

IV.

    Van ghelijcken sullen voor Weesen gherekent worden, alle dulle, ofte uytsinnige Persoonen, midtsgaders oock die by den Hove van Hollandt, oft den Bailliu ende Mannen van Kennemer-landt, wettelijck met kennisse van saken, om heur-luyder prodigaliteyt, oft andere ghebreken in vooghdye ghestelt zijn, oft sullen mogen werden, ghedurende soo langh, tot dat de voorsz ghebreken cesseren, ende sy-luyden gherehabiliteert sullen wesen.

V.

    Alle d originele Brieven, den Weesen rakende, sullen ter Wees-kamer beneffens de bewijsinghe ghelevert, geregistreert ende bewaert moeten werden. Ende sullen Wees-meesteren met oock hare Klercq, den Weesen saken secreet houden, ende niemandt eenige Brieven ofte Copyen van dien, noch oock eenige Extracten van t Wees-boeck volghen laten; dan indien Wees-meesteren verstaen dat sulcks aengaet, ende niet gheweygert en behoort te werden; midts dat die ghene die eenighe Brieven licht, daer van oock sal geven behoorlijcke recepisse.

VI.

    De langhst-levende Vader ofte Moeder, Stief-vader ofte Stief-moeder, sal ghehouden zijn den Kinderen van de overleden, ten overstaen der Vrienden ende Maghen van de verstorven zijde, oft daer dies ontbrake, van een wettigh Vooght, by Wees-meesteren daer toe te ordonneren, pertinente bewijsinge ende verklaringe van hare goederen ten Wees-boecke te doen, binnen ses weken, ten ware daer eenighe excusen van heete sieckte, ofte anders waren, op pene van twee-ende-veertigh stuyvers, als hy t over de ses weecken laet staen; midts dat dies onvermindert by merckelijcke ongehoorsaemheydt, Wees-meesteren den wederspannighen, den Schout overleveren sullen moghen, omme daer toe promptelijcken ghedwonghen te werden, by gijselinghe, ende de vordere middelen by de nieuwe Ordonnantien der Heeren Staten op de executie van een feyt, breeder aenghewesen.

VII.

    De selve langhst-levende, hem binnen den voorsz ghepresigeerden tijdt, ten tweeden houwelijcke willende begheven, sal de Weesen in forma als boven, moeten bewijsen, voor ende al eer hy in t selfde tweede Houwelijck sal mogen treden, op peyne als boven; ende waer t sake dat hy quame te sterven sonder den Kinderen bewesen te hebben, soo sullen de twee oudste, naeste, ende bequaemste vrienden, als eene van s Vaders, ende eene van s Moeders zijde, de bewijsinge van der kinderen goederen ter Wees-kamer doen, binnen ghelijcken tijdt, ende op ghelijcke boeten als vooren: maer indien voor t af-sterven van de langhst-levende, de kinderen van de eene zijde bewesen waren, sullen twee de oudste, naeste ende bequaemste vrienden van den selven langhst-levende t bewijs alsdan van de selve zijde doen, in forma ende op de boeten vooren vermelt.

VIII.

    Indien De Weesen ter Wees-boecke staende, naderhandt noch eenighe goederen verstorven oft aen quamen, sullen de Vooghden ghehouden zijn, de selve goederen mede ter Kamer over te brenghen, ende op t voorgaende bewijs te verhoogen, in forma ende op de constraincten als vooren.

IX.

    De overleden Vader, Moeder, oft anderen, van de welcke de Weesen eenige goederen op-komen, by Testamente, oft andere dispositien, yet nopende de opsichte, regeeringhe ende administratie der Weesen, oft hare goederen ghedisponeert hebbende, t zy met uytslage van den Wees-kamer, oft anders, sal t selve mede binnen de ses weken by de langhst-levende Vader, of Moeder, oft anderen, die de bewijsinge souden begeeren te doen, den Wees-meesteren aengedient, ende Copye auctenticy, van de selve dispositien gelevert moeten werden, op ghelijcke pene als boven. Ende sullen de Wees-meesteren de selve dispositien haer effect, volgende des Overledens uytterste wille, laten forteren, in de goederen van den Disponent, ten ware heur-luyden dochte de gheleghentheydt der sake, ende qualiteyt der Persoonen, yet meer oft anders te vereysschen, t welck staen sal tot discretie van Wees-meesteren.

X.

    Soo wanneer, nopende de regeeringhe ende administratie, der Weesen oft haer goederen, by den Overledens niet en is voorsien, daer sullen twee de oudtse ende naeste vrienden van des Overledens zijde, die rechte Bloet-vooghden zijn, ende by faute van Vrienden oft Maghen, oft soo verre de selve eenighe wettighe excuse hebben, soo sullen de Wees-meesteren twee ghequalificeerde Persoonen, uytte ghebuurte, ofte van goede kennisse van der Wesen ouders, totte vooghdye verkiesen, ende committeren moghen, welverstaende niettemin, dat de vooghdye eerst komen sal op den Vader oft Moeder, Groot-vader oft Groot-moeder, ende dat de Moeder oft Groot-vaders komende te verhouwelijcken, de naeste Vrienden van des Overleden zijde, op hun plaetse in de vooghdye succederen sullen.

XI.

    Alle Vooghden soo wel die by Testamente ghestelt, als oock, die bestorven, oft by Wees-meesteren gheordonneert zijn, sullen ghehouden wesen hare op-gheleyde vooghdye te aenvaerden; ten ware sy hun met rechte wisten te excuseren, t welck sy ghehouden sullen zijn te doen voor Wees-meesteren, binnen veerthien dagen, naer dat sy de kennisse daer van sullen hebben ghekreghen, omme daer op by den selven Wees-meesteren op t spoedighste gedisponeert te worden nae behooren, ende sullen Wees-meesteren, in cas van appellatie ofte provocatie, dies niet tegenstaende, by provisie, ander Vooghden moghen stellen, tot laste ende periculen van de onwilligen, soo verre hun excusen, oft provocatie uytterlijck bevonden werden, niet wettelijck te zijn.

XII.

    Die hem sonder excusen, oft boven eenighe appoinctemente, uyt krachte van t ghewijsde dinck, onwettigh maken, ende in gebreken blijven, de vooghdye aen te vaerden ende te bedienen; sullen verbeuren soo menige weke, als hare onwilligheyt duurt, soo menige twee-ende-veertigh stuyvers, midts dat dies onvermindert by merckelijcke wederspannigheydt, de onwillighe by Wees-meesteren den Schout van Aelsmeer overgelevert sullen mogen werden, ten sijne als in t sevende articule.

XIII.

    Alle die gene die voogdye van Weesen hebben, sullen gehouden wesen in handen van Wees-meesteren eedt te doen, omme de Persoon ende goederen hen betrout, getrouwelijck te bewaren ende regeeren, gelijck sy-luyden oock gehouden zijn sullen, eens des Jaers tot believen van Wees-meesteren ter kamere, in t by-wesen van de Kinderen naeste vrienden, soo wel van s Moeders als van s Vaders zijde, rekeninghe, bewijs ende reliqua te doen, van haer handelinge ende administratie; ende soo verre de selve Vooghden van Wees-meesteren weghen daer toe vermaent ofte gheciteert zijnde, ter geprefigeerden tijdt, niet en compareerden, sullen t elcken reyse dat sy in ghebreke blijven, ende niet en compareren, verbeuren twee-ende-veertigh stuyvers, ende dies onvermindert by merckelijcke onghehoorsaemheydt staen totte vordere constraincten van t voorsz sevende artijckel.

XIV.

    De Wees-meesteren en sullen gheen leges ghenieten, van eenighe bewijsinghe oft uytsettinghe van penningen, noch oock van eenige rekeninghe te stuyten, oft eenige andere sacken hun Officie aengaende; maer sullen alles ter liefde, nochtans sonder hare schaden, bedienen, onvermindert den Klercq die sy ghebruycken, sijn behoorlijck salaris, tot discretie van Wees-meesteren.

XV.

    Waer t soo dat de langhst-levende Vader oft Moeder, in de bewijsinghe sijner, oft harer Kinderen belooft hebbende, de selve voort jaerlijcks inkomen (onvermindert t capitael goedt) voort groot te maecken, ende tot hare mondighe Jaren t onderhouden, daer naer quame te overlijden, al eer de beloften voldaen waren; in sulcken ghevalle, sal den nae-ghelaten boedel van de voorsz langhst-levende van de selve belofte ontslaghen zijn, midts by de voorsz Kinderen haer bewesen capitael ontfanghende, ten ware in de bewijsinghe, anders ter contrarie, expresselijck ware bevoorwaert.

XVI.

    Oock by soo verre de Wees-kinderen by den ghenen, diese aengenomen hebben groot te maken, oft daerse voor eenen tijt by besteedt zijn, niet onderhouden, gestiert ende geleert en werden, als t wel behoorlijck is. Soo sal men de selve Kinderen, met raet ende advijse van Wees-meesteren, elders moghen besteden tot koste ende laste van de ghene die in t onderhouden verbonden zijn, de welcke daer vooren sullen moghen werden aenghesproken ende ghe-executeert.

XVII.

    Soo wie eenighe penninghen van Weesen op renten onderhoudt, ofte neemt (t welck buyten advijs ende consent van Wees-meesteren niet en sal moghen gheschieden) die sal daer van renten gheven teghens den penningh sesthien vry gelt, sonder eenighe kortinghe ter werelt, niet teghenstaende eenighe Placcaten oft Ordonnantien, oock niet eenighe clausulen derogatoir ter contrarie disponerende, midts daer vooren oock, by ende beneffens den principalen Debiteur ghestelt sullen werden, twee suss(ff)isante Borghen, hebbende binnen den bedrijve van Aelsmeer, leggende Erve, t welck sy daer vooren boven t generael verbandt haerder Persoonen ende goederen, specialijck sullen verbinden, met renunciatie der beneficien ordinis, divifionis & excussionis, disponerende respectivelijck, dat men den borghen niet en mach aenspreken, in Recht roepen, noch executeren, voor ende al eer de principael Schuldenaer ende sijne goeden ten vollen ghe-executeert ende ghediscusseert zijn; midtsgaders dat men ghehouden is den Schulden over den borghen te splissen, als sy alle ghelijck solvent zijn.

XVIII.

    De Kinderen, tot hare mondighe Jaren, oft houwelijcken staet ghekomen zijnde, sullen hare penninghen, alsdan ten langhsten binnen s Jaers den Debiteur ende Borghen op-segghen moeten, omme binnen ses weken nae de opsegginghe ghelost te werden, ende sal ghelijcke opsegginghe ter instantie der Vooghden, oock ghedurende der Weesen onmondigheydt moghen gheschieden, met advijs ende consent van Wees-meesteren.

XIX.

    De ses weken omme wesende, sullen die voorsz Debiteurs, ende hare Borghen ghehouden wesen, het capitael mette onbetaelde renten van dien, naer advenant den tijdt op te brengen, op pene, dat teghens yeghelijck van hun in t gheheel geprocedeert, ende heur-luyder hypoteken daer vooren ghe-executeert sullen mogen werden; midts d eene betalende, d ander bevrijdt sal wesen, ende midts de borghe, ofte eene van beyden, voor den principalen betalende, t recht der Weesen mede directelijck sullen hebben, teghens den principale ende mede borghe.

XX.

    Des sullen de Debiteuren, eenighe penningen van Weesen op renten hebbende, de lossinghe oock niet moghen doen, dan midts ter Wees-kamer van ghelijcke ses weken te vooren opsegginge doende, op dat de hooft-somme niet ledigh gehouden werde, maer by tijdts weder ten profijte, ende meeste sekertheyt der Weesen, beleydt soude moghen werden.

XXI.

    De constitutien der renten, oft anderen verbanden, voor Wees-meesteren, ten behoeve van eenighe Weesen ghedaen, sullen van gelijcken kracht zijn ende ghehouden worden, als oftse voor Schout ende Schepenen van Aelsmeer gheschiedt waren, ende sulcks oock voorganck ghenieten, voor jongher verbanden.

XXII.

    Ghene Vooghden of Administrateurs, sullen der Weesen goeden verkoopen oft andersins vervreemden, dan met kennisse van Wees-meesteren, ende om wettighe redenen in rechte ghefundeert, ghelijck sy oock gheen processen ofte recht-vorderingen en sullen mogen aennemen ofte sustineren, dan met advijs ende concent van Wees-meesteren, uytghesondert het ordinaris vervolgh van renten, pachten, huren, ende bekende schulden. Op peyne van nulliteyt, ende van selfs de kosten ende schaden te moeten draghen.

XXIII.

    Alle contracten oft verbanden aenghegaen by Weesen, oft anderen onder de Wees-kamer staende, sonder authoriteyt van Wees-meesteren ende hare Vooghden, sullen wesen ende ghehouden werden nul ende van onwaerden, noch en sal gheene prescriptie teghens hen-luyden plaetse hebben, soo langhe sy van de Wees-kamer ende uytter voogdye, die door t houwelijck, mondighe Jaren, oft anders, niet ontslaghen en zijn.

XXIV.

    Wees-meesteren sullen macht ende authoriteyt hebben, omme van de gheschillen voor hen-luyden uytstaende, eeden te nemen, tuyghen te hooren, appoinctement te gheven. Ende soo verre, d een oft d ander van partyen hen by t appoinctement van Wees-meesteren beswaert vondt, sal de selve sake vermoghen binnen twintigh daghen te betrecken voor Schout ende Schepenen, oft by faute van dien, sal t selve appoinctement sijn voortganck hebben, ende by den Gherechte van Aelsmeer ghe-executeert werden, als oft by den Gherechte selfs ghewesen ware, des indien het betrocken appoinctement van Wees-meesteren, by vonnisse van Schepenen van Aelsmeer werden geconfirmeert, oft dat die betrecker het vonnisse aldaer weder verlore, soo sal de selve weder verbeuren, twee-en-veertigh stuyvers.

XXV.

    Alle boeten uyt eenighe saken boven verhaelt, komende te vervallen, sullen gaen ende komen voor d eene helft, ten behoeve van den Schout van t voorsz Dorp, ende d ander helft van den Armen. Ontbieden ende bevelen daeromme den Stadthouder, Presidenten ende Raden van den hooghen ende Provincialen Raden van de voorsz lande, den Schout ende Gherechte van Aelsmeer, ende allen onsen Officieren ende Justicieren, ende allen anderen, die desen aengaen sal, hun naer den inhouden van desen te reguleren: doende cesseren alle verhinderinghen ter contrarie.

    Gedaen in den Haghe onder onsen grooten Zeghel hier aen ghehanghen den naest-lesten Augusti, Anno vijfthien hondert negen-en-tnegentigh (1599). Ende was onderteyckent I. van Oldenbarnevelt, onder stondt gheschreven, Ter Ordonnantie van de Staten, ende was onderteyckent C. de Rechtere, ende was bezeghelt met een groot uythanghenden Zeghel in rooden Wasse, ende weynigh lagher stondt geschreven: t Hof committeert ende authoriseert midts desen, den eersten Deurwaerder hier op versocht, de voorschreven Ordonnantie openbaerlijck te publiceren, binnen den Dorpe van Aelsmeer, ten eynde niemandt daer van eenige ignorantie soude moghen pretenderen. Ghedaen in den Rade den vijfthienden September, Anno vijfthien hondert negen-en-tnegentigh (1599). My present, ende was onderteyckent F. Criep.

_________________________________________________________________________________

2000  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn