Copye, Octroy van de Combinatie ofte t samen-voeginghe van Heyloo ende Oesdom.

    Maximiliaen by der gratie Godts, gekozen Keyser, altijdt Vermeerder des Rijcks, Koningh van Germanien, Hongarien, van Dalmatien, van Croacien, ende Kaerle by der delver gratie, Ertz-Hertoghen van Oostrijcke, Prince van Spangien, van beyde Sicilien, Hertoghen van Bourgongien, van Lothrijck, van Brabandt, van Stier, van Carinten, van Crain, van Limburgh, van Luxemburgh, ende van Gelre, Graven van Vlaenderen, van Habsburgh, van Tyrol, van Arthois, van Bourgien Phalz-graven, ende van Henegouwe, Landt-Graven in Elsaten, Princen van Zwaven, Marck-graven des Heylighs Rijcx, ende van Burgau, van Hollandt, van Zeelandt, van Serretten, van Kiburgh, van Namen ende van Zutphen Graven, Heeren van Vrieslant opter Windismargh, van Portenau, van Salins ende van Mechelen: Allen den ghenen die desen onsen Brief sullen sien, Saluyt. Doen te weten:

    Dat wy ontfanghen hebben, die ootmoedige Supplicatie van Anthonis van Nyevelt, in den name ende als ghemachtight, van Juffrouw Marie van den Coulster sijnder Huysvrouwen, als Ambachts-vrouwe van Heyloo ende Oesdom, ende oock van den Buren ende Inghesetenen van den selven twee plaetsen, inhoudende: Hoe, al ist soo, dat die voorschreven twee plaetsen meest altijdt aen een, ende onverscheiden gheweest hebben: nochtans sy hebben altijdts gheregeert gheweest, met twee Schouten ende tweederhande Schepenen, te weten, elcke plaetse op hem selven met eenen Schout, ende Schependomme, ende elck op hem selven ghestaen, in onsen Beden, Subventien, Heervaerden, ende andere lasten ende onkosten, tot omternt sekere Jaren gheleden, dat die Slagh van der Rebelligheydt van den Vriesen ende Kennemer-landers ghebeurde.

    In welcken Slagh, die Buren doen ter tijdt woonende in de voorschreven plaetsen van Heyloo ende Oesdom hadden soo groot verlies van volcke, dat sy soo veel Mannen persoonen niet en behielden, dat sy meer met twee Schouten ende tweerehande Schependommen naer ouder ghewoonten gheregeert mochten worden. Waeromme sy Supplianten, oft haer Voorsaten verkreghen hadden, van wijlen onsen lieven Sone, van ons Keyser Heere ende Vader, van ons Karel, die Koningh van Castilien saligher ghedachten, seekere openen Brieven van Octroye, by den welcken hen ghegonnen ende gheconsenteert worde, dat sy Recht ende Justitie souden moghen doen administreren, met eenen Schout, ende vijf Schepenen goede notabel Mannen, nut ende bequaem daer toe zijnde, om die voorschreven Buyren ende Inwoonende van den voorschreven twee plaetsen, samentlijck in alle saecken te handelen ende tracteren, in alder voeghen ende manieren, oft sy vereenight ende in een gheconsolideert waren, uyt krachte van welcke Brieven van Octroye, ende andere sy Supplianten sulcks geuseert hebben, den tijdt van veerthien Jaren. t Eynde van den welcken t voorschreven Octroy ghe-expireert zijnde, sy verkreghen andere provisie, by der welcker hen gheconsenteert worde, dat sy den tijdt van andere twaelf Jaren doe naest-komende ende achter-volghende, gheregeert souden worden met eenen Schout ende vijf Schepenen, goede notabele Mannen, nut ende bequaem daer toe zijnde, om de selve Buurluyden ende Inwoonders van de voorschreven twee plaetsen, met malkanderen samentlijck alle saecken ende lasten te gelden, als sy te vooren ghedaen hadden. Onvermindert ons Bailliuws van Kennemer-landt, ende een yeghelijcks sijns Recht. Als mede sonder dat de voorschreven twee plecken, midts dien in een Leen gheconsolideert ende vereenight souden zijn; Indien sy te vooren twee Leenen gheweest hadden: Behoudende oock onse Domeynen, Beden, Subventien, Inkomsten, Heervaerden ende Rechten, als wy ende onse Voorsaten ghebruyckt hadden, voor den tijdt van het voorschreven Octroy; Indien de voorschreven twee Plecken, binnen der voorschreven tijdt van twaelf Jaren, wederom soo populeerden ende tot Volcke quamen, als sy waren voor den voorschreven Slagh, soo souden sy alsaen wederomme gheregeert worden, in der manieren als sy te vooren hadden gheweest, ten ware, dat sy alsdan, vorder Octroy ende Consent, daer op verworven als die Brieven van Octroye daer van zijnde, dat voorder inhouden ende begrijpen. Ende alsoo t voorschreven Octroy kortelinghe expireren sal, ende dat de voornoemde twee plaetsen niet ghepopuleert noch ghemenighvuldight en zijn, alsoo sy waren voor den Slagh voorschreven: maer midts der Oorloghen ende andersins meer ghediminueert, soo dat de Buren ende Inghesetenen van dien, by armoede daghelijcks vertrecken in andere plecken, tot gheheele destructie van dien (alsoo sy segghen) ons daerom ootmoedelijck biddende, dat ons gelieve hen te willen gonnen, octroyeren ende consenteren, dat sy van nu voortaen tot eeuwighen dagen, gheregeert moghen zijn by eenen Schout ende vijf Schepenen, alsoo sy by tijde, van onsen voorschreven wijlen Sone ende Vader geweest hebben, ende hen hier op verleende onse opene Brieven in behoorlijcker formen.

    Soo ist, dat wy die saecken voorschreven overghemerckt , ende daer op ghehadt t advijs van onsen lieven ende ghetrouwen, die Stadthouder ende luyden van onsen Rade in Hollandt, gheneghen wesende ter bede ende begeerte van den voornoemden Supplianten, wy hebben die voorschreven Brieven van Octroye den selven Supplianten ghegonnen ende gheconsenteert, by onsen voorschreven Sone ende Vader, met al den inhouden van dien, ghecontinueert ende continueren. Ende op dat s noodt zy, t selve Octroy met den in-houden van desen gheconsenteert ende belieft, consenteren ende believen midts desen, ende dit voor den tijdt ende termijn van noch andere thien Jaren naest-komende, beginnende ende ingaende ten uytgane ende expiratie, van t voorschreven laetste Octroy, hen-lieden gonnende, consenterende ende willekeurende midts desen onsen voorschreven Brieve, dat sy den selven tijdt gedurende, geregeert sullen mogen worden met eenen Schout ende vijf Schepenen, goede natabel Mannen, nut ende bequaem daer toe zijnde, omme die selve Buren ende inwoonende, van den voorschreven twee plaetsen van Heyloo ende Oesdom, met malkanderen in een, samentlijck alle saecken ende lasten te gelden, ende te handelen: als sy elcks op hem selven te vooren plaghen te doen, ende als sy tot nu toe ghedaen hebben, uyt krachte van den Brieven van Octroye ons voorschreven Soons ende Vaders boven geroert. Sonder dat die twee plecken, midts desen onsen Octroyen in een leen gheconsolideert ende vereenight sullen zijn, indien sy te vooren twee Lenen behoorden te wesen als voorschreven is. Behoudelijck nochtans, ons onse Domeynen, Beden, Subventien, Inkomsten, Heervaerden ende Rechten, sulcks als wy ende onse Voorsaten hadden, voor den tijdt van den Octroye voorschreven. Ende oock onvermindert ons voorschreven Baillius van Kennemer-landt, ende een yegelijcks sijns Rechts: welverstaende oock, dat indien de voorschreven twee plecken binnen den voorschreven tijde van thien Jaren wederom soo populeerden ende tot volcke quamen, als sy waren voor den Slagh voorschreven, dat die Supplianten ende inwoonende sullen als dan geregeert worden in der manieren, als sy daer te vooren gheweest hebben.

    Ontbieden daerom ende bevelen onsen lieven ende ghetrouwen, die President ende luyden van onsen grooten ende heymelijcken Rade. Onse voorschreven Stede-houder ende luyden van den Rade in Hollant. Onsen Bailliu van Kennemer-landt, ende allen anderen onse Rechteren, Justicieren, Officieren, Dienaren ende Ondersaten, wien dit aengaen oft aenroeren mach: hare Stedehouderen ende elcken van hen bysonder, soo hem toe-behooren sal. Dat sy den voornoemden Supplianten doen, laten ende gedoghen, van dese onse gratie, continuatie, octroye, oorlove ende consente, ende van alder inhouden van desen onsen Brieve, durende den tijdt ende in der manieren boven verklaert, rustelijck, vredelijck ende volkomelijcken ghenieten ende ghebruycken; sonder hen te doen ofte laten gheschien, eenigh hinder, letsel ofte moeyenisse ter contrarien, want het ons alsoo ghelieft. Des t oorconden hebben wy onsen Zeghel hier aen doen hanghen.

    Ghegheven in onsen Hof in den Haghe, den seventhienden dagh van Junio, in t Jaer ons Heeren duysent vijfhondert ende neghen (1509). Ende van den Rijcken van ons Keyser, te weten, van Germanien, het vier-en-twintighste, ende van Hongarien, het twintighste. Op de Plijcke stondt, By den Keyser ende mijnen Heere den Ertz-Hertoghe, in heuren Rade. Lagher stondt noch. N. Haneton.

    Dese t samen-ghevoeghde plaetsen, hebben noch hare verdeelinge van Buurten, soo distinctelijcke, dat men elcks oude ban-scheydinghe, daer uyt kan af-nemen.

    Heyloos buurten zijn Boeckelt, Ooster-zijdts-noordt-eynde, Ooster-zijdts-zuydt-eynde, aen de Westzijde leydt Bollen-dorp ofte t Venne-water, ende die Kerck-buurt.

    Oesdom heeft Sevenhuysen, Ewis-buurt, Westzijdt, Noordt-eynd ende Obrechts-laen, die eygentlijck t oude scheydt tusschen de voorschreven plaetsen gheweest is.

    Hare lasten waren ghewoon te vinden ende te doen gaderen op schot-ponden, die sy ten tijde der Schiltalen vijf-ende-twintigh hadden, elcks gherekent op drie hondert Rijnsch-gulden. Nae den voorsz nederlage is de voornoemde plaetse gheaccordeert ende gheconsenteert, gheregeert te moghen werden by eenen Schout ende vijf Schepenen: welckers Schouts plaetse nu bedient Pieter Ysbrantsen van de Velde, die t Klercq-ampt met een waerneemt: Schepenen zijn Pieter Claessen Bommer, Arien Pietersz Groot, Cornelis Jacobsz Cleverlaen, Arent Claessen Maecken, ende Arien Jansz Ziericken, die drie Kerck-meesteren stellen, waer van sy t eene jaer een, ende t andere jaer twee vernieuwen, ende twee Schot-vangers daerder jaerlijcx een van af-gaet, die naer gewoonte mede tot Waers-mannen werden gebruyckt; midtsgaders twee arme Vooghden tot goede opsichte ende onderhoudinghe haer-luyder Armen.

    Dese seer oude Ambachts-heerlijckheydt van Heyloo ende Oesdom, is door successie ghekomen, op den Edelen Heere Theophile de Cats, Heere van Cats, die t vervallen huys te Coulster, niet verre van Heyloos Kercke, in sijne grachten ghelegen, tot een Somerlust-plaetse, in den Jare sesthien hondert drie-en-veertigh (1643), wederomme heeft doen op-bouwen.

    Nademael hier, door der Kennemer-dorpen ordre ten eersten male eenen Ambachts-heer werdt ghenomineert, soo volgen hier d eygen woorden des Memorialists dertighste Artijckel, alwaer hy aldus van de selve schrijft:

    d Ambachts-heeren van Dorpen gheleghen in Kennemer-landt, vermoghen eenen Schout onder hen setten, dan en vermoghen die Schouten niemandt onder hen-luyden te setten, ofte yemandt committeren harent weghen die Rechten ende Justitie t administreren, blijckt by de marginale Privilegien, die in desen konnen nae-ghesien werden, pag. 8. lin. 21. ende pag. 35. lin.8. daer den Text in beyde plaetsen alleens luydt, ende klaerder sonder t by-ghevoeghde dat hier niet quadreert, ghewoonte ende zede zijnde van Kennemer-landt ende Kennemer-gevolgh, dat den absenten Schout sijn plaetse, by den oudsten Schepen werde waer-genomen, op dat die Justitie, ghedurende sijn absentie, niet soude stil-staen.

    In den Jare vijfthien hondert tachtigh (1580), hadden d Ed. Groot-mog. Heeren Staten van Hollandt goet gevonden dit naervolgende Placcaet te doen emaneren, welckers oorsake, hoewel nu metten vrede komt op te houden, werdt echter hier aenghewesen.

_________________________________________________________________________________

2001  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn