Nieuwer-kerck, Schalwijck ende Vijf-huysen.

    Den Banne van Nieuwer-kerck, daer onder begrepen Schalkwijck ende Vijf-huysen, is eertijdts groot bevonden, naer betoogh der oude legghers, omtrent ses-en-dertigh hondert Morgen, doen de Parochie bestonde in twee deelen, te weten, in de Kerck-buurt daer de Kercke was staende, ende in de buurte de Drecht ghenaemt, met veele Ghebouwen ende Huysen betimmert, daer van de fondamenten ende gronden al lange metten meyr-water bedeckt hebben gheleghen, ende is het voornoemde ghetal der morgen-talen soo veel vermindert, dat het teghenwoordigh op negen hondert ghekomen es. 

    Hier plachte eenen Schout ende seven Schepenen d administratie van de Justitie te hebben, ende alle andere saken, de regeeringhe aengaende, te beslichten. 

    d' Inghesetenen van dien maeckten hare ommeslaghen tot invorderinge van Bede, Subventien ende Schot, op Schot-ponden twee hondert Rijnsch gulden voor t pondt ghenomen: Waren eens te drie Jaren Schuldigh, aen de Graeflijckheydt van Hollant te betalen van Boddinge, die verschijnen te Sinte Maertens daghe seven schellinghen: 

    maer daghelijcks meer ende meer de Landeryen af-spoelende, wierde boven dien, omme ander consideratien, by Koningh Philips, als Grave van Hollandt, de voorsz Amnachts-heerlijckheden van Nieuwer-kerck ende Rietwijck verkocht, aen M Reynier Willems soon, Pensionaris der Stede Amstelredam, mette verdere appendentien daer toe specterende, midts dat de voornoemde Mr. Reynier ghehouden soude zijn, de selve partyen t ontfanghen tot een onversterflijck erf-leen, blijckende by de Brieven in date den ses-en-twintighsten Martij, vijfthien hondert vijf-en-tsestigh (1565). 

    Na wiens overlijden succedeerde op sijn Broeder Cornelis Willems soon, ende vanden selven op Willem Gerrits soon sijnen Neve, diese beyde verkocht heeft aen den Ed. Heere Adriaen Pauw, Ridder, ende Raet Pensionaris van Hollandt, wiens Sonen nu Possesseurs zijn van de selve, namentlijck, Joncker Reynier Pauw, Bailliu van Amstel-lant, Heer van Nieuwer-kerck, Schalckwijck ende Vijf-huysen: ende Joncker Gerrit Pauw, Rentmeester van de Espargne des Graeflijckheyts van Hollandt, Heer van Rietwijck ende Rietwijcker-oort, daer van hier nae breeder sal handelen. 

    Nae dit groot verlies ende af-neminge van gronden, heeft sich noch toe-ghedraghen, datter soo eene merckelijcke scheydinghe ghekomen is, in de resterende landen, die altijdt aen den anderen verheelt hadden gheweest, ende by eenen Schout ende Schependomme waren geregeert; datse noodtsakelijcken separatie ende verdeelinghe van Schepen-bancke hebben moeten versoecken om met een Schout ende drie Schepenen tot Nieuwer-kerk, als mede met drie andere Schepenen, het dagelijcks recht tot Schalckwijck ende Vijf-huysen te moghen bewaren; t welck by den Hove van Hollandt gheaccordeert ende toe-ghestaen es, onder conditie, dat in ghewichtige ofte noodt-vereysschende saken, des versocht zijnde, t eene Collegie ghehouden sal zijn, sich reciproce met het andere ghelegentheyt te verstercken, ende dat partyen sulcks mede t haren kosten sullen mogen versoecken aen den Schout in der tijdt. Wiens plaetse nu bekleedt nevens den Secretaris ampte Mathijs van Hove, ende zijn Schepenen van Nieuwer-kerck Jacob Dircksz Smit, Jan Janssen Swart, ende Jan Aldertsz Mey. Tot Schalckwijck ende Vijf-huysen bestaet t Collegie van Schepenen uyt Cornelis Claessen, Cornelis Pietersz, ende Cornelis Cornelisz Burgher, die onder anderen jaerlijcks hebben gheobserveert ende achter-volght nae ouder ghewoonte, haer Banschouwinge te bevaren, als een uyt veele schouw-verhalen hier volghende, ghetuyghen kan.

 

Meyr-schouwe van den Jare 1646.

    Op huyden den 31 Julij 1646. Soo zijn wy ondergheschreven Mathijs van Hove, Schout, Jan Dircksz Smidt, Jan Jansz Swart, Teuwis Pietersz, Wouter Jansz Buys, Jan Jansz Kaetman, ende Willem Dircksz, Schepenen inde heerlickheyt van Nieuwer-kerck, Schalckwijck ende Vijf-huysen, naer voorgaende Resolutie by den anderen verschenen ende ghecompareert op de Schalckwijcker-wegh aen t Sparen op t Scheydt van de Schalckwijck ende Haerlemmer-liede ghelegen, omtrent vijftigh Roeden benoorden de Houtsagers-molen, toe-behoorende Cornelis Jansz, ende Aert Pieters, met intentie omme te varen in de Meyr, ende inspectie te nemen by manieren van Schouw, van de notable af-brekinghe van de Landen ghelegen aen de Meyr: 

    Ende oock van de limijten ende oude gelegentheden van de selve Heerlijckheyt van Nieuwer-kerck, Schalckwijck ende Vijf-huysen, volgens verscheyden verklaringen ende oude bescheyde, ons vertoont ende ghebleken, ende nae de kennisse die wy selfs daer van souden mogen hebben; mitsgaders oock omme te continueren en bewaren t recht ende possessie van de selve limijten, ter plaetsen ende soodanigh als de selve in voorgaende tijden hebben gestreckt. Ende met eenen hoe grootelijcx de Meyr van Jaer tot Jaer toe-genomen, ende de Landen vermindert heeft, ghelijck noch daghelijcks ghesien werdt, dat de Landen van de voorsz Heerlijckheyt verminderen ende wechspoelen: daer toe wy oock voor desen van de Heeren Dijck-graven ende hooghe Heemraden van Rhijn-landt by Missive vermaent, ende die van den Gherechte ontboden zijn gheweest. 

    Ende omme dien volghens onse voor-ghenomen Schouwe ende inspectie aen te vanghen: soo zijn wy te samen daer van daen ghegaen Oost aen langhs t selve scheydt, zijnde een wateringh ghelegen bezuyden de Tadijck van de Roo-molen-polder in Haerlemmer-liede, op-komende aen de Woudt-wegh op sekere plaets, ghenaemt t Spijckerboor, alwaer wel eertijdts placht te staen het huys van Cornelis Claes Helmbreker, in sijn leven Schout van Schalckwijck voorsz. Ende voorts van daer mede Oost aen tot en de Poel-dijck, ontrent acht oft thien roeden bezuyden t huys van Jan Pol, staende in Haerlemmer-liede, ende komende aen de Poel, hebben ons te samen begeven in sekere Schuyt, die de voornoemde Jan Dircksz, Jan Jansz ende Teuwis Pieters van Nieuwer-kerk, des morghens over-gebracht, ende aldaer vast gheleydt hadden. 

    Ende af-stekende, zijn gezeylt door de selve Poel, ontrent Oost ten Noorden aen volghens de royinghe van de limijt-scheydingh van Schalckwijck ende Haerlemmer-liede voorsz, tot in de Spieringh-meyr, ende ontrent Oost aen door de selve Spieringh-meyr, recht op de Nieuwer-kercker-liede aen, zijnde de scheydinghe tusschen Nieuwer-kerck ende Raers-dorp, ende de selve Liede in in ende door ghezeylt tot in de Lutticke-meyr recht op de Hof-stede van Arien Jansz van Kempen, soo verre Oost aen tot dat wy de Schut-sloot zijnde de ban-scheidinge van Nieuwer-kerck ende Osdorp, recht konden insien, ende van daer Zuydt-west aen tot aen de voorsz Schut-sloot, alles volgende d oude limieten, ende sulcx de Jurisdictie van Nieuwer-kerck in de voorsz Lutticke-meyr is streckende, alwaer wy ons roer wendende, ende wederom te rugge de selve Lutticke-meyr ende Liede uyt-zeylende, voorby gevaren zijn eenen Jan Hoeckges van Nieuwer-kerck, de welcke volgens de vrydom die die van Nieuwer-kerck in de selve Lutticke-meyr zijn hebbende, aldaer hadde wesen visschen, ende sijne Visch-kubbens hadden op-ghehaelt. Ende buyten de Liede komende, zijn van daer ghezeylt Zuydt-west aen tot op den hoeck van Nieuwer-kerk, ondertusschen verby varende een groot stuck darigh ofte af-gespoelt landt met riet bewassen, t welck aldaer van de landen af-gespoelt zijnde, meyrwaerts in dreef: van waer wy voorts zeylende in de Hellemeyr Oost ten Zuyden aen ghekomen zijn aen de scheydinghe van Rietwijck ende Nieuwer-kerk, wel eertijds gheweest zijnde een schou-wateringh, doch nu vervuylt ende toe-geloopen met molm, roeyende oost-noord-oost landtwaert in.

     Ende hebben aldaer ons roer over-gheleydt, ende cours gheset recht van de selve Landt-scheydinge af Zuydt-west aen ter Meyr-waerts in, ter lenghte van omtrent acht hondert roeden, ende aldaer wederom ons roer wendende, zijn te rugge gezeylt Noordwest ten westen aen, op de royinghe ende nevens de plaetse heen, daer wel eertijdts de kerck van Nieuwer-kerck (soo veel oude Luyden segghen) heeft ghestaen; ende soo voorts verby d openinge van de Spieringh-meyr, latende t lant van de Vijf-huysen, van de Mollem-hoeck af tot aen de Vijf-huyser-wegh toe benoord-oosten van ons, omtrent seven, ses, vijf ende vierhondert roeden, houdende onse cours al voorts Noordwest ten Westen aen, latende t lant van Schalckwijck naer wy konden sien, op de hooghte van de Woudtwegh vier hondert roeden, ende voorts drie ende twee hondert roeden benoort Oosten van ons leggen. Ende zijn alsoo het Spaerne in-ghezeylt, latende t Eylandt de Mient, onder Heemstede gheleghen, op de slincker handt van ons legghen, alwaer ons de voorsz Jan Jansz Kaetman heeft aenghewesen ende geseyt, dat de Tonne gestaen hebbende op de West-zijde van t Spaerne onder Heemstede, voor den ys-ganck in de verleden Winter was om verre gheraeckt, ende dat hy selfs door last van de Burgermeesters van Haerlem, de selve tot Haerlem hadde gebracht, ende soo voorts zeylende Noordt aen langhs t Sparen verby de Houtsagers molen, tot op t Scheydt van Schalckwijck ende Haerlemmer-liede, alwaer wy te lande gegaen zijn, ter selver plaetse, daer wy des morghens by een ghekomen waren, ende onse Schouwe begonnen hadden, ende hebben alsoo onse Schouwe ghe-eyndight.

     Ende in kennisse dit verhael daer van ghemaeckt, ende ondertekent ten dage ende Jare als vooren, ende was gheteyckent Mathijs van Hove, Jan Dircksz Smit, Jan Jansz Swart, Teuwis Pieters, Wouter Jansz Buys, Jan Jansz Kaetman, ende Willem Dircksz.

_________________________________________________________________________________

2000  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn