Copye.

    Wy Heer Joost van Bronchorft, Ridder, wijlent Schout van Haerlem, ende Bailliu van Kennemer-landt, ende Leen-mannen der Graeflijckheyt van Hollandt, attesteren by den eedt, de Majesteyt als Grave van Hollandt ghedaen, ten rechtelijcken versoecke soo van partyen, als van weghen Johan van Dompselaer, Bailliu van Kennemer-landt ende West-Vrieslandt, ende andere Officiers versocht, hoe dattet waerachtigh is, datte rechte usantie ende geobserveerde costume ende onbeschreven recht van Kennemer-landt ende Kennemer-ghevolgh, als Beverwijck, Brederode, Egmont, &c. sulcks es:

    Dat soo wanneer yemandt rechtelijcken klachte doet over yemandt, t zy van spolie, van fameuse injurien, van krachte, fortse, ofte gheweldt, oft ghelijcke feyten daer inne delict gheleghen is, die moet sijn klachte volkomelijck veriferen, ofte indien hy dat niet en doet, verbeurt teghens den Bailliu thien Kennemer ponden, partye ghereserveert sijne actie: ten ware dat naer Rechte eenighe correctie ofte mulcte daer meerder toe-behoorde: maer indien hy sijn klachte bewijsde, sal den beklaeghde ghecorrigeert ofte gemulcteert worden, naer exigentie van t delict.

    Item, soo wanneer yemandt een Huys, Landt, ofte Erve, ofte eenigh ander vry goet verkoopt, ende sulcks ten daghe van de verkoopinghe niet vry en heeft mogen leveren, verswijghende wetens het opstal ofte servituyt, verbeurt teghens den Bailliu ghelijcke thien ponden ofte meerder, gecorrigeert te worden nae de sake vereysschen sal.

    Item, soo wie ter presentie van twee getuygen, oft by een gezworen, t zy waer ter plaetse t selfde geschiedt, oft dat hy woonde, yemandt verbodt ofte ontwaringhe dede, van eenigh perceel van landen, oft goeden te ghebruycken, aentaste ofte beschaerde, ende dat de partye voorsz t lant ofte goet daer t verbodt, oft onwaringh van ghedaen es, by hem aenghetast ofte beschaert worde, soo es den Bailliu, daer onder t voorsz landt ofte goet leydt, metter daet verschenen thien Kennemer ponden, van die verbieder ofte aenvaerder, t zy waer ter plaetse sy woonende zijn, ende indien t voorsz landt bezaeyt worde, ende den voorsz Verbieder de vruchten, staende op den velde in t selve Jaer, rechtelijcken dede verbieden als vooren: ofte indien hy gheen ghebuur en ware, dede arresteren om die niet van den velde te halen, ende by partye daer boven van den velde ghehaelt worde, is op nieuws den Bailliu verschenen thien ponden, van d een of d ander: niet tegenstaende, t eerste verbodt, nopende d aenvaerdinghe, noch litigieus ware.

    Van ghelijcken es te verstaen, van Hop boven verbodt, ofte arrest van den velde te halen: Als oock boven verbodt het nae-gras, dat men et-groede noemt, met beesten t etten, al waer t oock dat t selfde Hop in den banne bleef.

    Maer indien die succumbeert een Weewenaer, Weduwe ofte herhouwelijckt ware, hebbende Kindt oft Kinderen van ouder bedde, (mede dese sake roerende) sittende te samen in een verbondinghe, mettet voorsz goedt ofte landt, verbeuren ende gelden t samenden Bailliu tweemael thien Kennemer ponden, sonder meer: ghelijck ghewoonlijck t huys-hoen by den Bailliu in de Schrickel-jaren ontfanghen wordt, ende indien daer eenige feyten ofte herscharinghe volghden, sal die succumdant daer-en-boven, crimmelijcken ofte civilijcken naer exigentie van t delict ghecorigeert worden, volghens t Placcaet by de Majesteyt daer op verleent ende ghegeven.

    Is oock mede recht ende costume, dat niemandt sittende onder den Bailliu ofte Schout den anderen in actione personali (buyten voorgaende consent) elders voor Recht mach betrecken, ofte doen arresteren om ghetuyghenisse, schulde, etc. dan voor sijn daghelijcksche Rechter, t zy Bailliu ofte Schout, op de boeten van thien ponden:

    Van ghelijcken dat ghene Vooghden van Weduwen, Weesen, ofte yemandt anders, onder t decksel dat de voorsz Vooghden, buyten t Bailliuschap ofte Schout-ambacht woonende zijn, tot behoef van de voorsz Weduwen, Weesen oft anderen, yemandt van de Gheburen elders moghen doen arresteren, ofte te Rechte dagen als vooren, dan voor sijn Rechter voorsz, op de boete van thien pondt jegens den Bailliu, van elcke persoon, die ghearresteert es sonder consent, als vooren: wel verstaende, indien de Weduwen, Weesen, ende anderen des voorsz Vooght van hen-luyden, gheen ghestant van den gedaen arreste willen ofte schuldigh zijn te houden, sullen de Vooghden oft Vooght, die alsulcke arresten ghedaen sullen hebben, die boeten uyt haer selfs goedt betalen: ghereserveert den Schout in alles sijn leges teghens alsulcke Vooghden ofte anderen, die hy in desen voor sijne Vyerschare ghenoten soude hebben, als wesende in praejuditie van het Schout-ambacht.

    Item, wie by een Bode, Schout oft Dienre rechtelijcken ghearresteert, ende dagh van recht daer op beteyckent es, ende ten daghe dienende, aenge-eyscht wordt in rechte, ende niet compareert ofte gemachtight seyndt, met sussisante ende speciale procuratie, om het ghewijsde naer rechte te moghen voldoen, oft dat hy gheen leggent gaet, oft staende ghetimmert aldaer heeft legghen, daer op dat men het vonnisse ter executie soude moghen stellen, verbeurt teghens den Schout twee-en-veertigh schellinghen: ende indien hy ter selver tijdt in den banne, daer inne hy ghearressteert es, hem niet en verschijnt, ende het arrest obedieert, verbeurt tegens den Bailliu thien pondt van gelijcken; die eenigh goet, gewas ofte anders sonder cautie te stellen, de judicato solvendo, boven arrest wech neemt, verbeurt thien ponden: Zijn daer twee eygendommen te samen, verbeurt twee-mael thien ponden, als vooren gheseyt es, niet tegenstaende, het voorsz gewas in den banne blijft, als vooren.

    Item, als een Schout sijn Commissie eerst ontfanght, oft dat die uyt is, ende dan weder een ander Commissie krijght, moet elcke reys hebben een nieuwen Ban, oft continuatie van sijn Bailliu, eer hy sijn Schout-ambacht in het kleyn ofte groot mach exerceren, oft hy verbeurt thien pondt soo menighmael hy recht sate oft dede: van ghelijcken verbeuren Schepenen t samen thien pondt, indien sy weten dat des Schouts Commissie uyt es: Noch verbeurt de Schout thien ponden, indien hy yemandt quetste, ende daer naer Recht dede sonder nieuwen Ban te hebben van sijnen Bailliu, ende Schepenen mede thien pondt, wetende dat den schout yemandt ghequetst hadde, ende daer-en- boven met hem Recht dede, etc.

    Oock mede, als den Schout weet, dat den Bailliu sijn Commissie uyt, oft weder gecontinueert is, oft dat hy nieuwe Commissie weder verkregen heeft, soo moet hy weder nieuwen banne hebben van sijn Bailliu, eer hy met Schepenen recht doet, oft recht exerceert als Schout, oft hy verbeurt thien ponden, soo menighmael hy dat dede: ende van ghelijcken verbeuren Schepenen t samen thien pondt, indien sy het selfde mede weten, als vooren, soo menighmael sy recht sitten oft doen.

    Item, soo wie een quetsure doet, ofte yet anders gheweldelijcken bedrijft, die is subject den Rechter van de plaetse, daer het geschiedt, want het crime volght den persoon, ten ware dat hy by den Bailliu gheciteert ware, oft daer van in rechte stonde, hebbende ghestelt ofte gedaen cauti naer rechte, sulcks dat behoorde, oft ghedaeght es, omme inne te komen tot vermaninge van den Bailliu, oft andere Rechter die dat goet ghedacht heeft.

    Ende als eenigh civil delict gebeurt, in Kennemer-landt oft sijn ghevolghe, gedaen by een buyten-man, die wordt over ghedaeght ratione delicti, by den Schout ofte Bode, van den Hooft-officier daer hy onder sit, ten versoecke van den Rechter daer het gheschiedt es, midts tonende den Delinquant ofte t sijnen woonstede, het consent van den Hooft-officier voorsz, ende met comparerende, ofte ghemachtighde sendende met susfisante procuratie, omme het vonnisse te krijghen sijnen executie, als hier vooren articulo sexto gheseydt es, etc. wordt ghegeven default met nieuwe citatie, volghende het hondert achtste articule, van de Instructie van den Hove van Hollandt, als naer stijle van de Vyerschare.

    Item, als den Bailliu eenigh van sijn Dorpen gegunt heeft hare Drenckelinghen ofte Neder-gheslaghens, oft andere dooden by den Schout en Schepenen beschout te worden, in plaetse van den Bailliu ende Leen-mannen, sullen Schepenen die kennisse daer van over brengen ter eerster Vyerschare, het gunt sy aen het doode lichaem bevonden sullen hebben, sulcks dat naer rechte behoort, oft indien sy dat niet en deden, verbeuren t samen thien pondt.

    Item, als Bailliu ende Leen-mannen sekere Keuren gheleydt hebben, ende dat Schepenen sonder hen-luyden daer teghens te opposeren, ghelijcke Keuren leggen, verbeuren thien pondt van elcke Keure, soo by haer gheleydt es, tenderende tot schande, weder-wrake, ende oproer vamn de Gemeente, tegens den Bailliu ende Leen-mannen voorsz oft anders tot arbitrale correctie, naer ghelegentheydt van der saecke.

    Item, soo wie van weghen den Bailliu ghedaeght wordt, om behoorlijcke kennisse te segghen voor Mannen, ende hy smadelijcken weygherde, ende niet en quame, verbeurt thien pondt: maer hebbende bequame excuse, sal die Bode den tijdt verlangen, naer dat redenen eysschen sal; maer ghedaeght zijnde, compareert hy voor Bailliu ende Mannen, ende weygert behoorlijcken eed te doen, ofte dat hy frivoile excuse maeckt, ende overhoorigh wech gaet, verbeurt thien pondt: staende allen het selve tot discretie van de Mannen.

    Item, als yemandt van criminele saken ghedaeght sal zijn, te compareren in persoon binnen der Vyerschare, met insertie ende verklaringhe van het feyt ofte delict, daeromme hy ghedaegt es, ende niet en compareert als vooren, sal teghens hen ghegheven worden defaut, tot alsulcken profijte, als naer stijle ende usantie van de Vyerschare, ende sal sijnen dagh by niemandt waer ghenomen moghen worden: maer comparerende binnen der Vyerschare, sal den Bailliu sijnen eysch doen, ende conclusie nemen, ende den Ghedaeghde daer op gheantwoort hebbende, sal den Bailliu sijn informatie onder mannen legghen, om op de relaxatie oft anders gedisponeert te werden, soo dat naer rechte bevonden sal worden te behooren.

    Allen het welcke wy Heer Joost voorsz over lange Jaren in de voorsz Vyerscharen, sulcks als voorsz staet, hebben sien ende helpen useren ende ghebruycken, voor goede usantie ende onbeschreven Kennemer Recht, tot desen daghe toe, ende met diversche sententien, hebbe ghesien de selve confirmeren ende bevestighen, etc.

    Ende wy Joost van Brederode: Wy Jacob van Duyvenvoorde, Heere van Opdam, Adriaen van Treslonge, Gerard van Spaerwoude, Rentmeester van Brederode, Adriaen Stalpaert, Rentmeester van Kennemer-landt, etc. Joost vander Bronchorst, Wouter van Bekensteyn, Schout van Haerlem, Claes van Adrichem, Mr. Pieter van Foreest, ende Jan Konincksz, Leen-mannen van Hollandt, attesteren ten rechtelijcken versoecke als vooren, desen voorsz articulen in de voorsz Vyerscharen, sulcks over langhe mede ghesien te hebben, voor goede gheobserveerde costumen, ende onbeschreven Kennemer-recht, onderhouden ende gheobserveert te zijn, ende die selve met diversche vonnissen, helpen stijven ende vestighen: Ende veel van de selve in judicio contradictorio, by onsen tijden te wesen gheconfirmeert ende geapprobeert, nemende altijdt op alles regard ende respect, op de gheleghentheydt van de sake, ende equiteyt van dien, ende qualiteyt van het delict.

    t' Oorconden elcks ons Handtschrift hier onder ghestelt den twee-en-twintighsten Novembris anno vijfthien hondert neghen-en-veertigh (1549).

    Onderteyckent I. van Bronchorst, Joost van Brederode, I. de Duyvenvoorde, A. de Treslongh, G. Spaerwoude, Stalpaert, Bronchorst, Foreest.

    Onder stondt gheschreven, Naer collatie teghens sijne orginele ghetekent als boven, es mette selve bevonden t accorderen. By ons Adriaen van Treslonge voorsz, ende Christoffel van Schagen, als Leen-mannen der Graeflijckheydt van Hollandt, ondertekent, A. Treslonge, C. de Schagen.

    Noch stondt onder gheschreven: bevonden met sijn originele copye ondergetekent als vooren van woorde te woorde te accorderen. By my naer ghesubsigneerde openbaer Notaris by den Hove van Hollandt gheadmitteert, D. Foreest.

_________________________________________________________________________________

2001  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn