Ordonnantie, Keuren ende Statuyten, gheordonneert, gekeurt ende gestatueert, by den Bailliu van Kennemer-landt, ende den Mannen van Leene der Graeflijckheyt van Hollant: omme de selve van nu voortaen, by eenen yegelicken onderhouden ende achtervolght te werden, over alle de Dorpen ende Gehuchten, resorterende onder t Bailliuschap van Kennemer-landt voornoemt, op de boeten ende penen daer inne begrepen.

I. Niet tappen op Hoogh-tijden ende Sonnendaghen.

    Eerst, dat niemandt wie hy zy, en vervordere eenigh Bier te tappen, Gasten te setten, ofte gelagen te drincken, opte drie Hoogh-tijden ende des Heeren daghen, als ons Heeren Hemelvaert, drie Koninghen, ende Sonnendaghen onder den Sermoenen, ende den Ceremonien van dien, uytgheseyt alleen den reysenden Man, ende verre gheseten Huysman, die omme sijn dorste te lesschen, eens staende drincken sal moghen, opte boeten van thien Kennemer ponden, t elcken reyse te verbeuren, by den ghenene, die ter contrarie van het gunt voorsz es ghedaen, ghetapt ende ghedroncken sal hebben, t elcken reyse als den Bailliu, by suffisante informatie bevinden sal, het selve gheschiedt ofte ghedaen te wesen.

II. Waerden zijn ghehouden hare Huysen te openen voor Dienaers.

    Item, alle Waerden ende Waerdinnen sullen ghehouden wesen, opten voorsz dagen, hare huysingen te openen voor des Bailliuws dienaers, tot dies versocht zijnde: op ghelijcke boeten als vooren. Ende voorts op arbitrale correctie, naer gheleghentheyt der saken, ende discretie van Mannen.

III. Moeten die Persoonen nomineren.

    Item, by soo verre de voorsz Waerden ofte Waerdinnen, die gasten die tot haer-luyder huysen bekeurt werden, omme redenen voornoemt, niet en wilden nomineren, sullen alsdan die Waerden ende Waerdinnen voorsz boven hare verbeurde boeten, gehouden wesen te betalen de boeten van soo veele persoonen, als t haren huyse bekeurt zijn gheweest.

IV. Ten tijde van het Sermoen niet te loopen klappen.

    Item, niemandt en sal moghen gaen wandelen, ofte spanceren metten anderen klappende, ofte rontsomme den Kerck-hoven ofte in de Kercken, ten dage ende tijde voorsz op peyne van twee Kennemer ponden.

V. Die Kloot niet te schieten, nochte Bal te slaen.

    Insghelijcks en sal niemandt omtrent de Kercke ofte Kerck-hove de Kloot moghen schieten, Kaetsen, de bal slaen, oft ander dierghelijck rumoer ofte onstuur bedrijf maken, ten daghe ende tijde voorsz op pene van drie Kennemer ponden.

VI. Alles verkoopen, met ghe-ijckte maten, kannen ende ghewichten.

    Dat niemandt tappen, uytmeten, oft yet verkoopen en sal, dan met ghe-ijckte kannen, maten, ellen en ghewichten, hebbende hare ghewoonlijcke grootheyt ende swaerte, sulcks als de selve gebruyckt werden, in de naest omlegghende Steden, elck poinct van dien in het bysonder, op peyne van drie Kennemer ponden, ende die kannen, maten ende ghewichten boven dien verbeurt.

VII. Geen ongheijckte in huys te houden.

    Ende werdt op ghelijcke pene verboden, dat ghene Waerden ofte Waerdinnen, Koopers ofte Verkoopers van eenigerhande Waren, in haer huys sullen moghen hebben oft houden eenighe tap-kannen, maten, ghewichten, ofte ellens, dan alleen die wettelijck by den Schout ghe-ijckt ende gheapprobeert zijn, binnen den tijdt van een Jaer herwaerts.

VIII. Wichte van Broodt ende Boter.

    Wat Boter ofte Broodt, men binnen den voorsz Bailliuschappe verkoopen, ofte ter merckt brenghen wil, sal moeten ten minsten alsulcks ghewichte hebben, als het behoort te hebben in de Steden, daer sy onder ghelegen zijn, opte verbeurte van het selfde lichte broodt ende boter, ende daer-en-boven drie Kennemer ponden.

IX. Hooghe Dorpen.

    Wel-verstaende, dat indien yemandt bevonden werde hem door valsheydt ofte notoire fraude, jegens eenige van dese drie voorgaende articulen ontgaen te hebben, sal den selven swaerder gestraft ende ghecorrigeert werden, tot arbitrage van Mannen, nae ghelegentheydt der saecken.

X. Honden aen bandt by daegh te houden.

    Dat niemandt van de Ondersaten van Kennemer-landt en sal moghen houden groote volgende Honden, ofte Doggen, oft sullen de selve by daghe aen bandt moeten houden: ende soo verre die van de werf los bevonden werden, sal wesen, op de boeten van drie ponden van veertigh grooten.

XI. In andere luyder water niet te visschen, noch netten te lichten, nochte Appelen, Peeren ende Rapen plucken.

    Dat niemandt (wie hy zy) hem en vervordere, by daghe ofte by nachte, op den Hoogh-tijden, des Heeren daghen, ende Sonnendaghen als vooren, onder het Sermoen ende Ceremonien van dien, noch tot genen anderen tijden te visschen in de Wateringen ofte Vivers, toe-behoordende andere Persoonen; Noch oock eenige Korven, Fuycken ofte Netten te besoecken ofte lichten; yemandts Appelen, Peeren ende Rapen te plucken, op de peyne van thien Carolus guldens van veertigh grooten Vlaems het stuck, soo dickwils ende menighwerf het selve gheschieden sal. Ende indien het selve gheschiede by nachte, ofte opte daghen voorsz, onder den dienst als vooren, twintigh der selver guldens.

XII. Gheen ghevogelte te vernielen, ofte Eyeren te rooven, nochte Hoofdeloose Voghelen ter Marckt te brenghen.

    Item, niemandt (wie hy zy) en sal moghen eenighe oude oft jonghe Swanen, noch eenighe Duyven ofte andere voghelen, met bussen ofte boghen schieten: noch oock met netten ofte eenighe andere Instrumenten, oft Honden doen jagen oft doodt bijten; ende voorts geene Swanen-eyeren ofte Jonghe rooven mogen: noch oock geen Swanen, het zy wilde ofte tammen, gheteyckent ofte ongheteyckent, sonder hoofden ofte boeten: noch oock oude Duyven en en sal moghen te koope brenghen, ofte verkoopen op Merckt-dagen, ofte yemanden schencken oft geven, sonder te verklaren ende te vertoonen van wien de selve ghekomen ende toe-behoort hebben, ende sulcken last gegevenheeft dat te doen, op de peyne begrepen in het Placcaet ghepubliceert, in den Jare vijfthien hondert negen-en-vijfthien (1559) op den derthienden Aprilis, als oock in den Jare van vijfthien hondert acht-en-tseventigh (1578)

XIII. Hooghe Dorpen.

    Item, dat niemandt eenigh riet sal moghen snijden, daer eenighe Swanen sitten broeden, op twee roeden in het rondt, noch de selve verstoren, verjaeghen, slaen, smijten, oft heuren Eyeren benemen, bedecken ofte breken en sullen, elcks op de boete in het voorsz Placaet begrepen. Ende boven dien noch gecorrigeert te werden, naer mannen bevinden sullen te behooren, reserverende altoos d interesseerde heure Actie.

XIV. Niet te baggeren in gemeene ofte Graeflickheyts wateren.

    Item, en sal niemandt voortaen geoorloft zijn te baggeren, modderen, kleyen ofte slijck te halen, uyt eenighe gemeene wateren, ofte des Graeflijckheyts gronden, ofte oock uyt eenige andere wateren, particuliere persoonen competerende: maer het selve sal moghen doen uyt sijn eyghen grondt ende wateren, naer vermogen het leste Octroy by die van Kennemer-lant, in date den vier-en-twintighsten Martij anno vijfthien hondert een-en-tsestigh (1561)voor Paesschen; op peyne voor de eerste reyse, hy ghecauseert sal werden, in thien Kennemer ponden; ende de tweede reyse van twintigh Kennemer ponden ende arbitrale correctie, naer gheleghentheydt van saken, ghereserveert de gheinteresseerde sijne Actie.

XV. Hooghe Dorpen, Geenighe waer op te koopen om te verkoopen.

    Dat niemandt (wie hy zy) hem en vervordere van nu voortaen eenighe Boter, Kaes, Hoenderen, Gansen ofte andere Voghelen, eetbare spijsen te koopen ende verkoopen, omme wederomme verkocht ofte uytten landen gevoert te werden, dan ter vryer Marckt: ende dit opte verbeurte van de selve Kaes, Boter, Hoenderen, Gansen, ofte andere Voghelen, eetbare spijsen ofte Waren van den verkooper, ende voorts tot arbitrale correctie.

XVI. Doode Beesten te begraven.

    Sal voorts een yeghelijcken ghehouden wesen, alle sijne doode beesten ende krenghen te begraven, sonder die in het water te brengen: op de verbeurte van drie Kennemer ponden.

XVII. Barbiers moghen sonder aengheven den tweeden pleyster niet legghen.

    Item, egeen Barbiers, Chirurgijns, Meesters ofte Meesterssen, binnen Kennemer-landt voorsz, sullen voortaen moghen den tweeden pleyster legghen, op eenighen ghewonden, quetsten, ghestooten, gheslaghen Persoonen, hoe dat het selfde oock gheschieden soude moghen, voor ende al een eer sy het selfde den Schout, onder wiens Jurisdictie sy woonen, te kennen hebben ghegheven, op de peyne van een Kennemer pondt.

XVIII. Ghequetsten moeten haer laten visiteren.

    Insghelijcks oock, dat alle ghequetsten hen terstondt nae de quetsure, al eer sy twee mael verbonden sullen wesen, sullen laten visiteren by den Schout, ende Schepenen, onder wiens Jurisdictie het selve gheschiedt es, op de verbeurte van een Kennemer pondt.

XIX. Hooghe Dorpen. Gheen Doodtslaghers te logeren ofte hanteren.

    Dat niemandt doodtslaghers, ofte die om eenighe delicten ballinghs landt gheleydt zijn, by eenighe Officieren in Hollandt, hem en vervordere willens ende wetens te logeren, mede te converseren, eten ende drincken, te verkoopen, gheven ofte leenen, huysvestinge verleene, ofte eenighe assistentie en doe, in het groot ofte kleyn, nae dat sy-luyden by Kerck-gebodt, ofte anders specialijcken van s Heeren weghen, van die persoonen ende dilicten geadverteert sullen zijn, op de boete van thien Kennemer ponden.

XX. Geen Persoonen te admitteren sonder letteren testimoniael.

    Dat niemandt binnen Kennemer-landt voorsz, verkoopen, verhuren, ofte in woonen laten en sal, in heuren huysen, kamers, schuren, ofte getimmert, eenighe persoonen, aldaer van buyten inne komende, ende onbekent zijnde, ten zy dat sulcke eerst tonen de Schout ende Schepenen certificatie, ende andere authentijcken brieven ende letteren testimoniael, van waer sy-luyden komen, ende den laetst mael onthouden hebben: ende dat sy-luyden zijn gheweest van goeden leven, ende conversatien, niet berucht van eenighe quade feyten ofte delicten: opte verbeurte van thien Kennemer ponden t elcken reyse te verbeuren, soo wel by den Huurman, als by de Verhuurders.

XXI. Sonder oorlof van Schout ende Schepenen niet te vertrecken.

    Dat mede niemandt, wie hy zy, onder wat decksel het selfde soude moghen wesen, hem sal moghen transporteren oft vertrecken uytten Schout-ambachte, ofte banne, alwaer hy woonachtigh es, ten zy hy eerst ende al vooren aen den Schout ende Schepenen aldaer oorlof ghenomen, ende het recht van sijnen Burgherschappe, soo voorsz es, op-gheseydt hebbende, binnen een Jaer nae date van dien, binnen den selven banne niet weder moghen komen woonen ende resideren: op de boete van thien Kennemer ponden.

XXII. Hooghe Dorpen. Ampt bedienende, mach binnen s Jaers niet vertrecken.

    Dat mede van gelijcken ghene Persoonen haer buurschappe, soo voorsz staet, niet op-gheseydt hebbende, ende nochtans tot eenighe Officien, het zy Schepen, Waerschap, Schot-vangher oft andere aldaer ghe-eligeert zijnde, sijne woonplaetse buyten de selve dan sal moghen veranderen, ten zy dat hy het selve Officie in den selven banne een Jaer langh voldient sal hebben; ende dit mede opte boeten van thien ponden.

XXIII. Hooghe Dorpen. Befaemde Vrouwen moghen met gheen Mans-persoonen in wonen.

    Item, dat egene Vrous-persoonen, die berucht zijn te vooren, in on-echte Kinderen ghehadt ofte geteelt te hebben, oft oock kindt zijn draghende, hen sullen moghen begheven te woonen, ofte houden by eenige Mans-persoonen ofte Weduwenaers, het zy in dienste oft anders, omme by de selve te converseren sonder ghetrouwet te wesen: op peyne van t elcken reyse sy in sulcks bevonden werden te verbeuren, soo wel by de Mans als Vrouws-persoonen, thien Kennemer ponden.

XXIV. Hooghe Dorpen. Verongheluckte sonder beschouwen niet te begraven.

    Item, en sullen egene van de Inghesetenen van Kennemer-landt voortaen, hen vervorderen eenige Drenckelingen, oft die van menschen handen, oft by andere onghevalle ter doodt ghebracht zijn, te vervoeren ofte verberghen uytte voorsz Jurisdictie, noch oock te brenghen ter aerden sonder consent van den Bailliu, ten zy den selven eerst ende vooren by den voorsz Bailliu ende Mannen van Leen, ofte sijnen Substituyt gheschouwet ende ghevisiteert sullen wesen: ende soo wie contrarie van desen doet, ofte mede hantdadigh ware, omme de voorsz lichamen te transporteren, sal jeghens den Bailliu verbeuren de boeten van thien Kennemer ponden, ten ware eenighe Dorpen eenighe vryheydt ter contrarie hadden: ende sullen oock ghelijcke boeten verbeuren, allen den ghenen, die heure wagenen daer toe sullen leenen, midts dat den voors Bailliuw ofte sijn Substituyt, alsulcken dooden persoonen de handt niet en sal af-houden, ghelijck men in ouden tijden plach te doen.

XXV. Op Sondagh ende Hoogh-tijden niet te wercken.

    Item, dat van nu voortaen niemandt van de Inghesetenen van Kennemer-lant, hem en vervordere op Sonnendagen, Hoogh-tijden ende Bede-dagen, eenigh uyttelijck werck te doen, soo binnen als buyten haer-lieder huysen, ten zy die selve eerst ende al vooren hebben ende vertoonen het consent van haer Hooft-Officier: op peyne, indien yemandt bevonden soude moghen werden, contrarie deser gedaen te hebben, t elcken reyse, jegens den Bailliu te verbeuren, een boete van drie Kennemer ponden, ten ware notoirlijck bevonden werde meerder verbeurt te moghen hebben, het welck sal staen tot discretie van Leen-mannen.

_________________________________________________________________________________

2001  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn