Requeste ghepresenteert, by thien Kennemer Dorpen ende twee, gheleghen onder den Bailliuschappe van Beverwijck, aengaende die bekeuringhen der Heylighe daghen.

Aen mijn Ed. Mog. Heeren, mijn Heeren de Staten s Lants van Hollant.

    Vertoonen met behoorlijcke reverentie ende ootmoet, uwe Ed. Mog. onderdanighe, die Schepenen ende Regeerders van Aeckersloot, Limmen, Castricum, Heyloo, Uitgeest, Eemskerck, Wormer, Gisp, West-zanen, Crommeneye, Oost-zanen, ende Aelsmeer, alle Dorpen van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, uytten name van heur-lieder Ghemeente, dat, alhoewel in de voornoemde Dorpen, soo goet regard werdt genomen opte precise onderhoudinghe van Sondaghen ende Bid-dagen, als in eenigh ander quartier in Hollandt. 

    Soo is nochtans, dat die Inghesetenen der selver, zedert dat David Colterman (zie Pag. 271) ieghenwoordigh Bailliu van Kennemerlandt ende Beverwijck, tot het Bailliuschap is ghekomen, onder pretect van sekere pretense violatien van de voornoemde Sondagen ende Bid-daghen, door den Dienaren van den selven Bailliu, seer ghequelt ende ghe-eractioneert zijn gheweest, ende noch daghelijcks seer ghequelt ende ge-eractioneert werden, trachtende die selve Dienaren, niet omme aldaer onder de Ghemeente, beter ordre ende politye in te voeren, alsser van te vooren gheweest was: maer alleen om den goeden Ingesetenen met onbehoorlijcke middelen af te gaan, daer inne sy in t minste niet en zijn ghehouden. Want door dien die voornoemde Dienaren, t zy by kennisse, oft sonder kennisse, van den voornoemden Bailliu, ofte voor sijne conniventie den goeden luyden bekeuren, met om precise, haer-luyder saecke voor de Vyerschaer te verantwoorden, maer oft om t selve te doen, ofte met hen-luyden die sake af te maken, ende hen-luyden ten dien sine te volgen in sulcke Herberghen, als by den Bekeurders daer toe worden ghepresigeert, soo wordt den selven Dienaren occasie ghegeven, om by compositie den goede luyden, t zy de selve zijn causabel ofte niet, soo veel af te gaen, als sy-luyden in eenigher manieren konnen ghekrijghen. 

    Want al is t soo, dat die gene, die bekeurt worden, dickwils niet en hebben ghecommitteert, daer over sy eenighsins souden moghen ghecauseert worden, siende nochtans de voornoemde goede Ingesetenen, dat sy-luyden de sake met een kleyntjen, met den voornoemden Dienaren konnen afmaken, ende bevreest zijnde voor de groote moeyten ende kosten, midtsgaders versuymenissen die sy-luyden in t vervolgen van de sake voor de voorsz. Vyerschaer, daer van sommighe over water, ende sommighe meer als vier ofte vijf mijlen zijn gheseten, souden moeten doen ende lijden: soo hebben sy-luyden liever, den voornoemden Dienaren, yet by forme van compositie te gheven, als haer-luyden onschuldt met soo grooten moeyten, kosten ende versuymenissen voor de voornoemde Vyerschare te maintineren,. sulcks soo sal bevonden werden by verscheyden certificatien aen desen ghehecht, datter by de voornoemde Dienaren buren bekeurt zijn, die op een Sondagh ofte Biddagh, Warmoes uyt haer Tuyn, Aei uyt haer korven ghehaelt hebben, om ten selven daghe te koken. 

    Item, die ten selven dage heur Vlas, t welck daeghs te vooren nat gheworden was, ende andersins gheschapen was te bederven, uytgespreyt hebben om te verluchten. 

    Item, die hemden van t Scheepsvolck, die haestelijcken ghewasschen ende ghedrooght moeten zijn, op een Sondagh na den noen opte Bleycke gedrocht hadden. 

    Item, die op een Sondagh Kerssen ende andere eetbare Waren te koop hadden ghehouden. 

    Item, die hadden sitten slapen, om dat sy-luyden gheen goede wercken en deden. 

    Item, die den straet ofte wegh voor haer deuren, die ten selven daghe vuyl gheworden waren, hebben ghereynight. 

    Item, die haer Beesten ten selven dage in de weyde gebracht hadden. 

    Item, die haer-luyder Hecken ende Dammen teghens t uytloopen van heur luyder Beesten hadden voorsten.     

    Item, die ten selven daghen in t Hoy hadden gearbeydt. 

    Item, die in t veldt uyt schieten ghevaren waren, ende andere ghelijcke ende mindereoorsaken, als de voornoemde Certificaten t selve breeder mede brenghen, hebben daer vooren de voornoemde Dienaren den voornoemden Bekeurders by compositie af-ghegaen, vier guldens, drie guldens, twee guldens, eene gulden, een halve daelder, een halve gulden, een schellingh, vijf stuyvers, een halve schellingh, ende soo veel min oft meer als sy luyden hebben konnen bedinghen, waer van midts dien t selve vorders gheen kennisse van eenigen Rechten, en was onderworpen, alsoo die voornoemde Dienaren een gewoonte maeckten, ende op alle occasien sochten den goeden luyden tachterhalen: soo is eyndelijck die klachte gekomen aen hen Supplianten, de welcke daer inne, soo veel die bekeuringhe op Sondaghen aenginge, by bevelen penael voor den Provincialen Hove van Hollandt, hebben ghedaen voorsien. 

    Want midts dien die ghemeene Dorpen van Kennemer-landt zijn gheprivilegeert, dat heur-luyder Schout ende Gherechte respectivelijck, beklaghen ende berechten, alle boeten ende breucken van twee-en-veertigh kennemer schellinghen, ende daer onder, vecht-boeten daer onder begrepen, ende namentlijck mede, dat die respective Gherechten, waren gherechtight om keuren te maken teghens alderhande ongheregeltheden, die op Sondaghen gheschieden, ende dat om ten selven dage, eenigh werck in t Hoy oft in den Oest te moghen doen, die Schout van elck Dorp mosten aenghesproken werden om consent: soo hebben sy luyden alle t selve den Provinciale Hove te kennen ghegheven, ende tegens de voorsz. onbehoorlijcke proceduren van de voornoemde Dienaers, soo in haer luyder regard, als oock van den Bailliu selfs gheobineert orecise bevelen penael, de welcke oock by den selven Hove by provisie, ten uyt-ende toe van der sake ten principalen zijnde gecontinueert gheweest, in voeghen dat die voornoemde onbehoorlijcke proceduren. 

    Soo veel die Sondaghen belanght, tegenwoordelijck ophouden, dan alsoo veel die Bid-daghen belanght, die voornoemde Dienaren daer mede voort varen, ende t selve daer op sonderen, dat t selve niet gheschiedt uyt krachte van de Juridictie, van den voornoemden Bailliu, die hem Ratione officii soude moghen competeren: maer uyt krachte van u Ed. Mog. Missive, daer by de selve Bailliu gheauthoriseert wordt, jeghens die contraventien van den voornoemden Biddagh te statueren eenighe hooghe boeten, ende sulcks den Inghesetenen seer onbehoorlijcken bejeghenen ende bekeuren, als noch den laetsten Biddagh bekeurt hebbende, die een sport in een ladder, die los was, insloegh. 

    Item, die volghens den eysch van stijfsel maken, ten selven dage den Eest stoockten. 

    Item, den ghenen die in sijn Swaghers tuyn ghegaen was, om te sien oft sekere boomen, die sekere tijdt daer te vooren gheplant waren, oock waren wassende, ende die door sulcken occasie een schop, daer die kinderen haer souden moghen aen ghequetset hebben, uyt de weech geleydt habbe. 

    Item, die uytte kercke komende, sekere gereedtschap van, sijn Schuyt hadde ghekort, ende om dierghelijcke andere oorsaken, gheen causatie in t minste, oft meeste meriterende: ende dat die voornoemde Dienaren meer ende meer souden ghestijft werden, soo daer teghens by u Ed. Mog. niet en worde voorsien, tot merckelijcke groote prejuditie, ende schade van haer-luyder respective arme Inghesetenen. 

    Soo add refferen de Supplianten in aller reverentie hun aen u Ed. Mog. ootmoedelijck biddende, de selve ghelieve t ghene voorschreven is, ordre te geven, ende sulcks te verstaen, dat die boeten die de voornoemde Bailliu uyt krachte van de Missive, hier vooren verhaelt, in toe-komende tijden sal komen te maecken, alleen sullen strecken teghens den ghenen, die hun vervorderen op Biddaghen werck te doen, t welck men niet ghewoon is te doen op Sondaghen, ende alsdan verboden is, als namentlijck, dat een Ambachts-man soude sijn Winckel op doen, ende ten aensien van alle de Werelt soude sitten wercken. 

    Item, dat alsdan een Huysman sijn Paert achter die ploegh soude staen, sijn kooren dorschen, ofte wannen, ofte eenigh ander werck doen, t welck notoirlijck wel eenigh vertreck soude moghen lijden: maer dan van de selve keuren sullen exempt zijn, alle huys-werck t welck sijnen continuelen voortganck vereyscht, ende met ghesloten deuren ende veynsteren gedaen wordt, ende namentlijck alle t ghene dependeert van de keucken, midtsgaders van de melck-neeringhe. 

    Item, alle andere neeringe, die gheen interval van Sondhagen ofte Biddaghen en moghen lijden, als daer is in de voornoemde Dorpen de Stijfsel-neeringhe, ende alsulcke andere alsser zijn ende ghelijcke voortganck behoeven. 

    Item, alle t ghene t welck op Biddaghen begonnen, en niet uytghestelt en mach worden, als namentlijck het vlas, t welck begost is ghedrooght te worden sonder onderscheydt van daghen. 

    Item, dat van ghelijcken sullen moghen ghedrooght werden, netten daer mede daeghs te vooren ghevist is gheweest. 

    Item, iytwaer t welck te vooren is ghewasschen. 

    Item, dat alle Dijcken, Dammen ende Hecken, daer sy voor langher vertreck schade soude moghen gheinden werden. 

    Item, dat sonder onderscheydt van daghen, alle Molens sullen moghen malen, te weten die Water-molens, alsser noodt van water is, die Windt-molens, alsser ghebreck van meel is: ende generalijck sonder onderscheydt van daghen, sal moghen geschieden, t welck notoirlijck gheen dilay, ofte vertreck sal moghen lijden. 

    Ende dat voorsz., nopende t arbeyden met hoy in den Oeghst, sal achter-volght werden heur-lieder Privilegien, te weten, dat die respective Schouten ofte Predicanten van elck Dorp, sullen gheaurhoriseert werden, om den voornoemden Inghesetenen daer toe versocht zijnde, oorlof ende consent te moghen gheven, dit doende, sullen de voornoemde Inghesetenen hun teghens de onbehoorlijcke bekeuringhe van de voornoemde Dienaren moghen wachten, ende in der voeghen niet ghe-eractioneert wordende, sullen middel hebben omme die ghemeene lasten van den Oorloge te beter te supporteren.

In Margine was gheappostilleert:

De Staten van Hollandt ende West-Vrieslandt verstaen ende verklaren, dat die goede Inghestetenen van Kennemer-landt ende Kennemer-volgh, boven alle Inghesetenen der landen in desen niet en sullen belast ofte beswaert worden: ende midts dat de Supplianten hun uyt ghehoorsaemheydt, op alle Bid-daghen onthouden van alle wercken, die op Sondaghen verboden zijn te doen, sullen over de andere wercken, die binnens huys als in desen ghedaen sullen moeten werden, oock in t droghen ende malen niet bekeurt mogen werden: ende aengaende t arbeyden in t Hoy, ende in den oeghst sullen daer toe consent gheven, die van den Gherechte ter naester plaetse, waer naer een yegelijck, die t aengaen mach, hem sal reguleren.

Ghedaen in den Daghe den achtienden Mey sestien hondert ende een. ( 18-5-1601) 

Onder stondt, Ter Ordonnantie van de Staten, ende was onderteyckent, C. de Rechtere.

___________________________________________________________________________

2000  D Wintersteijn, Krommenie

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: D Wintersteijn