Generale Privilegien

Ende

Hantvesten

Van Kennemer-landt ende 

Kennemer-ghevolgh.

 

 

Midtsgaders:

 

Particuliere Voor-rechten, Octroyen, ge-appostilleerde Requesten, 

geapprobeerde Keuren, Rechten, Costumen ende Usantien.

 

Als mede

 

Korte Beschrijvinghe van de Dorpen ende Ghehuchten van den voorschreven Lande.

 

 

 

 

VICIT VIM VIRTVS

 

In 's Gravenhage,

By Ian Verhoeve, Boeck-verkooper op de Zael, 1652

('t Haerlem, Ghedruckt by Thomas Fonteyn, Anno 1652)

----------------------------------------------- nieuwe pagina --------------------------------------------

 

Aen de

Wel-Edele ende Hoogh-Achtbare Heeren,

der Ambachts-heerlijckheden in Kennemer-landt gheleghen:

Midtsgaders,

Aen d'Eersame, Wijse, Voorsienighe seer discrete Regenten, 

der Respective Dorpen ende Ghehuchten van den selven Lande.

 

Myn Heeren:

    Alsoo ick in den beginne van den Jare 1629 wiert gepromoveert totten Bailliuwsampte van den Graeffschappe van Bloys, ende oock gheadmitteert totten Schout-ampte, der Stede Beverwijck, als mede aengenomen hebbende de bedieninge van 't Dijckgraefs, Baillius ende Houtvesters-ampt, der Vrye-heerlickheydt van Callantsooge, al-te-samen plaetsen zijnde; die boven hare eygen ende elcx particuliere Hantvesten, by den Graven ende hooge Overigheyt van den selven lande, haer gegunt ende gegeven, onder den naem van Kennemervolgers, het Kennemer-recht haer selven toe-eygenen.

    Soo bevondt ick, dat my niet alleen noodigh was, te ondersoecken de voorsz plaetslijcke voorrechten: maer oock die, van de welcke haer alle noemden volghers te zijn, ende metten welcken sy ten dien eynden in den Jare 1426 noch eenen algemeenen Wan-werf hadden ghehouden om der selver liberteyten ende vryheden te sekerder te mogen ghenieten ende gebruycken. Ghelijck oock de Stede Beverwijck ter selver tijdt, met alle dat onder 't selve Bailliuschap is gheseten, opentlijck ende met toe-stemminge van den Grave, in vasten ende reciprokelijcken verbonde metten Kennemmers zijn ghetreden. Hieromme hebbe ick by 't af-sterven van verscheyden Hooft-Officieren gestadigh gepooght, onderscheydelijcke Exemplaren ende af-schriften, der Kennemer-rechten ende Costumen, soo nu en dan in handen te krijghen. Ende nae dat ick de voorsz. ampten hadde gequiteert, ende als Leenman der Graeflickheyt van Hollandt ter Vyerschaer geseten, by veelen dickwils wierden versocht tot communicatie, ofte afschrijvinghe der selver. Ende voornamentlijck, nae dat het d'Edele Groot-Mog. Heeren Staten van Hollandt ende West-Vrieslant belieft hadden, op 't versoeck van uwer wel Ed. ende der Eerw. Regenten der Kennemer-dorpen aen haer Groot-Mog. ghedaen, een vaste ordre, op 't Collegie van Leen-mannen der voorsz lande te statueren: Waer door ende op 't aenhouden van eenige Vrienden, Ick geresolveert hebbe onder de Persse te brengen, 't gene ick van tijdt tot tijdt, tot mijn eygen gerijf en dienste by een vergadert hadde, alsoo het by veelen nu wierde gheoordeelt, waerdigh om door druck, allen ende een yegelijck ghemeen te maken. Doch behalven dat isser noch eene oorsaeck, die my tot de uyt-ghevinghe heeft aen gedrongen, te weten, dat den mensche niet alleen voor sich selven geboren, maer sijn even naesten gehouden is nae vermoghen te dienen, ofte eenighsins te helpen, hetwelck ick sekerlijck derve vertrouwen, dat door het uytgeven van dese Hantvesten ende Voor-rechten, ongetwijffelt te weghe sal gebracht werden, die by de Landts-opperhoofden, laetste Graven, ende haer loffelijcke Voorsaten van tijde tot tijde op onderscheyden ghelegentheden ende voorvallen ghemaeckt, ende tot een recht-snoer des rechts, ende een breydel des onrechts zijn af-gegeven ende verleent, ooghmerck nemende op de nuttigheyt die daer uyt by velen, ende principalijck by den Inghesetenen der voorsz. lande, soude konnen ghetrocken werden. Derhalven hebbe ick dit kleyn versamelde Werck uwe Ed. als rechte Voedtster-heeren van de Iustitie ende Gherechtigheydt, midtsgaders d'Eers. Regeerders, als voorstanders van hare vryheden goet ghevonden te dediceren ende op te dragen, ten insichte dat des selfs wakende voorsorghe, anders niet schijnt te be-oogen ende te betrachten, dan door gedurige voorsicht ende wijs oordeel, de voorsz. vryheden, de posteriteyt ofte nakomelingen onbeschadight ende ongheledeert nae te laten, 't welck den Rechter der Rechteren gheve alsoo te moghen gheschieden, ende ick van herten wensche, tot onderhoudinge van gheluckige, voorspoedighe en gerustige regeeringhe, welvaren ende welstandt der Inghesetenen, blijvende

Uwer Ed. ende der Eers. Regenten

gantsch toe-gedane Dienaer,

                                                B. van Santen.

 

Gheschreven in Haarlem den 

17 Januarij 1652 

--------------------------------------------- nieuwe pagina ------------------------------------------------

 

VOOR-REDEN

Aen den Kennemer-landts lievende LESER.

    Seer gunstighe Leser: d' Oudtheyt (die in alle saken heeft soo grooten aensienlijckheyt ende waerdigheyt, datse somwijlen veroorsaeckt versuym ende achteloosheydt van het teghenwoordighe) doet my Kennemer-landt, het welck nae de ghemeene opinie sijn oorspronckelijcken naem heeft van de vloet ofte 't water Kinnem, tusschen Alckmaar ende 't Slot Middelburgh in West-Vrieslandt gheleghen; wat hoogher, ofte voor den aenvanck ende 't verlenen deser Hantvesten te ghedencken: niet om dat ick van meyninge ben 't selve nu te beschrijven, ghelijck het is geweest in den beginne, ofte ten tijde des Keysers Otto, die in de gifte ende donatie gedaen, aen den tweeden Diderick, Grave van Hollandt, Kinnem noemt een Graefschap: nochte om te verhalen hoedanigh het was, doen Floris de Swarte, Soon van Graef Floris de Vette, was Prince van Kennemer-landt; ofte doen Robbrecht de jonghste Soon van Floris de derde, thiende Grave van den voorszlande, het Stadthouderschap van Kennemer-landt beklede. Maer alleenlick om te betonen, dat dit noch is het selve lant, (hoewel door 't af-scheyden van eenighe plaetsen verkleynt) 't welck sijne Landts-heeren ende Vrouwen soo menighe trouwe diensten heeft ghedaen, die in vergeldinge ende verghelijckinghe van dien, des selfs Dorpen ende Ghehuchten, met soo veele ende uytstekende voor-rechten ende aengename Vryheden (soo wel in 't geheel als in 't particulier) hebben begaeft, ende uytdruckelijcken ghewilt, alhoewel sy andersins in hare regeeringhe gheen, ofte weynigh ghemeenschap zijn hebbende mette hardigheyt van de Romeynsche Wetten, dat sy na de selve Privilegien ende gunsten in alles souden gheregeert, ende de Justitie dien-volghende gheadministreert. Het welck oock blijckt by den inhoudt ofte teneur van de eeden, die de Bailliuwen, als mede Leen-mannen in der tijdt, gehouden zijn te doen ende nae te komen; mede brenghende datse die Kennemer-rechten beschreven ofte onbeschreven, ende oock alle oude costumen houden, stijven en stercken sullen nae vermoghen: waer uyt oock af-genomen soude konnen worden, dat d'administratie van Justitie, die by den Hooft-Officieren moet werden ghedaen, niet behoort te strecken tot verkleyninge, der sub-alterner Rechteren authoriteyt: maer veel eer tot vergrootinghe ende verhooginghe der selver, op datse daer door moghen werden bewoghen, het oppertse ghesach (sonder eenighe verhinderinghe ofte tuschen-komste) sijn volkomen macht tegen den moedwilligen ende boos-aerdighen te laten ghebruycken. Aengemerckt dat alle Officieren ende Rechteren respect, ontsach, macht ende kracht, bestaet in een harmonieuse over-een-stemminge, van wel getemperde eendracht ende vriendtlijcke correspondentie, tusschen den hooghen ende lagen Rechteren. De welcke (hoewel elcks Jurisdictie is ghelimiteert, naer de Rechten ende Privilegien, hen-luyden by den Graven ende des landts Opper-hoofden ghegheven, ende naer de costume ende usantie haerder Vyerscharen) ick nochtans houde te betamen gelijckelijck te trachten, tot opbouwinghe ende onderhoudinghe van een goede landts-ghemeene ordre, soo de politie als administratie van Justitie betreffende: waer toe omme te lichtelijcker te moghen gheraken, my goet ghedacht heeft, alle Privilegien, Hantvesten, Rechten, Costumen ende Ordonnantien van den selven lande ( die ick eerst tot mijn eyghen dienste versamelt hebbe) nu tot nut van een yeghelijck door den druck ghemeen te maecken, nae de authentijcqste ende correctste Exemplaren, die ick in den tijdt van twee-en-twintigh Jaren hebbe weten te bekomen, om dat een yeghelijck Inghesetenen soude konnen sien, als in een spiegel, wien ende wat onderdanigheyt hy schuldigh is, waer nae hy sijnen handel en wandel soude moeten dirigeren, ende wat hy soude dienen te contribueren, tot volbrenginge ende onderhoudinge van 't ghene voorsz is. Ick hebbe dit Tractaetje in vieren verdeelt: Eerstelijck in generale ende landts-gemeene Hantvesten, die allen Inghesetenen van den selven lande gemeen zijn, als mede de Kennemervolghers. Ten anderen in particuliere ofte plaetselijcke voor-rechten, die eenighe Dorpen alleen, ofte met weynighe te samen vergunt zijn. In 't derde brenghe ick die Costumen ende Ordonnantien, by de Ed. Groot-Mog. Heeren Staten in 't ghemeen , als mede by Bailliu ende Mannen in 't bysonder gedaen emaneren: Ende laetstelijck 't Recht, Usantie, Stijle ende Reglement van de hooge Vyerschare van Kennemer-landt, met alle 't ghene daer van eenighsins dependeert. Ende aenghesien in 't selve oude sin-rijcke woorden werden bevonden, die door verloop des tijdts ghenoeghsaem uyt de kennisse zijn geraeckt, soo hebbe nae vermoghen daer op ondersoeck ghedaen, ende noch voorts trachte te doen, die ick den Liefhebberen tot verlichtinge met annotatien opte Hantvesten, ende volkomen beschrijvinge des landts (soo 't Godt belieft) niet lange sal onthouden, omme daer door wech te nemen 't misverstandt, 't welck dickmaels spruyt uyt de gelijckheyt van namen in onghelijcke saken; want over al en zijn de selve niet van eene nature ofte beteyckeninge, al schijnense van eene resonnantie te wesen. Doch indien ick bevonden mochte werden ergens inne gemist te hebben, 't ghene de oudtheydt soude moghen aengaen, sal de bescheydenheydt des Lesers ghelieven mijne goede genegentheyt te gemoet te komen, ende door naerder onderrichtinghe tot beter kenisse te brenghen, ghedenckende aen de Philosophische spreucke: dat niemandt soo gheluckigh, die alles bekent is. Vaert wel.

_________________________________________________________________________________

© 2000/2004  Dé Wintersteijn, Krommenie/Assendelft

Deze pagina is onderdeel van de homepage van: Dé Wintersteijn